گروه اندیشه: مهدی حمیدی شفیق در کانال انجمن جامعه شناسی شعبه آذربایجان شرقی مطلبی نوشته در باره درگذشت ادگار مورن فیلسوف معروف فرانسوی. او در یادداشت خود به تبیین میراث فکری «ادگار مورن»، متفکر چندبعدی فرانسوی میپردازد که با فراتر رفتن از مرزهای سنتی علوم، «نظریه پیچیدگی» را بنیان نهاد. او با رد عقلانیت تقلیلگرا و جزیرهای، جهان را شبکهای درهمتنیده از نظم و آشوب میدانست و در پروژه عظیم «روش»، به بازاندیشی در شیوه تفکر بشر پرداخت. مورن به عنوان روشنفکری متعهد و مروّج «آگاهی سیارهای»، هرگز در دانشگاه محبوس نماند؛ از نقد نژادپرستی و سیاستهای اسرائیل تا پیوند هنر و سینما با جامعهشناسی، او زیست مشترک انسانی را هدف قرار داد. نویسنده معتقد است امروز اندیشه او پادزهری حیاتی در برابر بحرانهای مرکب و قبایلگراییهای جدید است. این مطلب را در ادامه می خوانید:
****
ادگار مورن را به واقع میتوان از آخرین وارثان بزرگ و انتقادی سنت روشنگری دانست؛ متفکری که همچنان به عقلانیت، آموزش، گفتوگو و امکان فهم جهان باور داشت، اما در عین حال از محدودیتهای عقل مدرن نیز آگاه بود. او نه به عقلانیت خشک و تقلیلگرا، بلکه به عقلانیتی باز، خودانتقاد و پیچیده باور داشت؛ عقلانیتی که میتواند با شعر، هنر، تخیل و تجربه انسانی گفتوگو کند. از این منظر مورن یکی از آخرین بازماندگان سنت روشنفکری برجسته فرانسه بود که در دفاع از ارزشهای انسانی و جهانشمولی نظیر آزادی، برابری و برادری قلم زد.
امروز که جهان بیش از هر زمان دیگری با بحرانهای درهمتنیده، نااطمینانیهای گسترده، شکافهای عمیق و قبلیهگراییهای جدید و خیزش راست افراطی روبهروست، اندیشه مورن همچنان زنده و راهگشاست. میراث او دعوتی است به ارزشهای جهانشمول و پیوند دادن آنچه از هم گسسته شده، فهمیدن آنچه ساده به نظر میرسد اما پیچیده است، و حفظ امید در جهانی که بیش از هر زمان دیگری به آگاهی سیارهای و پیچیده نیاز دارد.
۲۱۶۲۱۶