اقتصاد۲۴-انتشار آمار تولید ناخالص داخلی تابستان ۱۴۰۲ از سوی مرکز آمار ایران نشان میدهد که حجم مخارج خانوار با عبور از سطح ۱۱۶ هزار میلیارد تومان به قیمت پایه ثابت سال ۹۰، رکورد جدیدی را ثبت کرده و به بالاترین سطح خود در سالهای اخیر رسیده است. این در حالی است که با بررسی روند این متغیر در ۱۵ سال اخیر میتوان دریافت که مصرف بخش خصوصی فراز وفرودهای مختلفی را تجربه کرده و در برخی سالها عقبگرد قابلتوجهی را پشتسر گذاشته است. تحریمهای بینالمللی در سال ۹۱، افت قیمت نفت در سال ۹۴، خروج ترامپ از برجام در سال ۹۷ و در نهایت همهگیری کرونا در سال ۹۹ از جمله عواملی هستند که روند مصرف خانوار در این سالها را نزولی کردهاند.
بااینحال در سالهای اخیر حجم مخارج نهایی بخش خصوصی روند روبهرشدی به خود گرفته و از وضعیت نسبتا پایداری برخوردار بوده است. این آمارها میتواند بر این نکته صحه بگذارد که از سال ۱۴۰۰ تا به امروز، شاهد بهبود مصرف خانوار بودهایم و در تابستان سال جاری، رکود فصلی این متغیر شکسته شده است. بااینحال باید به این نکته توجه کرد که افزایش مصرف میتواند از طریق صرفنظر از پسانداز یا تلاش برای حفظ کیفیت کالاهای ضروری رخ دهد و لزوما نمیتوان از آن افزایش سطح رفاه را نتیجهگیری کرد. به طور مثال، ممکن است که خانوار بخش قابلتوجهی از این افزایش میزان مصرف را به دلیل هزینهکرد در کالاهای اساسی نظیر خوراک یا تامین مسکن هزینه کرده باشد و سهم کالاهای غیر اساسی کمتر بوده است؛ بنابراین نمیتوان عنوان کرد که اوجگیری مصرف خانوار معادل رفاه باشد. از سوی دیگر، امکان دارد به دلیل بالاتر بودن تورم خوراکیها و مسکن نسبت به متوسط تورم، خانوارها برای به دست آوردن سطح یکسانی از کالاها هزینه بالاتری را پرداخت کرده باشند.