۱۳۹۶/۰۴/۲۱ ۱۵:۴۲
پس آسمانها را هفت عدد قرار داد آن هم در دو روز و امر هر آسماني را در آن وحي كرد و ما آسمان دنيا را به فانوسهايي زينت داديم ستارگاني كه هم زينت آسمانند و هم حافظ آن، اين است تقدير خدايي كه عزيز و داناست.(1)
اين آيه و آيه قبل از آن اشاره به خلقت آسمانها و چگونگي ايجاد آنها دارد. در مورد اين قسمت آيه «وَ أَوْحي في كُلِّ سَماءٍ أَمْرَها» مفسرين بحث هاي و نظرات مختلفي بيان كرده اند و بيشتر آنها وحي در اينجا را به معناي ايجاد و خلقت گرفته اند. اما مرحوم علامه طباطبايي بعد از ذكر نظرات بعضي مفسرين و نقد آنها با استفاده از آيات ديگر قرآن مراد از ( وحي و امر ) در اينجا را بيان كرده اند كه سخن ايشان را در ذيل مي آوريم.
از آياتي كه در آن به امر آسمانها اشارهاي شده، مي توان كمك گرفت تا معنايي دقيقتر فهميده ميشود. اينك آن آيات:
«يُدَبِّرُ الْأَمْرَ مِنَ السَّماءِ إِلَي الْأَرْضِ ثُمَّ يَعْرُجُ إِلَيْهِ»(2)؛ خداي تعالي امر را از آسمان تا زمين تدبير ميكند، و سپس به سوي آن صعود مينمايد.
«اللَّهُ الَّذِي خَلَقَ سَبْعَ سَماواتٍ وَ مِنَ الْأَرْضِ مِثْلَهُنَّ يَتَنَزَّلُ الْأَمْرُ بَيْنَهُنَّ»(3)؛ خدا آن كسي است كه هفت آسمان و از زمين نيز مثل آن بيافريد كه طي ميكنند، تا از يك يك آسمانها عبور داده و به زمين برسانند.
و نيز به طوري كه از آيه شريفه «وَ كَمْ مِنْ مَلَكٍ فِي السَّماواتِ»(7)؛چه بسيار فرشتگان كه در آسمانهايند، و آيات ديگر استفاده ميشود، آسمانها مسكن ملائكه است.
خلاصه اينكه امر خدا يك نسبت به تك تك آسمانها دارد، به اعتبار ملائكهاي كه در آن ساكنند و نسبتي هم به هر فرقه از فرقههاي ملائكه دارد، به اعتبار اينكه حامل آن امرند. و خداوند امر را به آنان تحميل كرده، يعني به ايشان وحي فرموده، در نتيجه معلوم گرديد كه معناي «وَ أَوْحي فِي كُلِّ سَماءٍ أَمْرَها» اين شد كه خداي سبحان در هر آسماني امر الهي را كه منسوب و متعلق به آن آسمان است به اهلش، يعني ملائكه ساكن در آن، وحي ميكند.(8)
اما مراد از «امر» در دو آيه در سوره دخان و قدر كه مربوط به شب قدر است، بعضي آن را تقدير و سرنوشت انسان ها در طول سال دانسته و بعضي به معناي فرمان و دستور الهي گرفته اند.(9)
پي نوشت ها:
1. فصلت(41)آيه12.
2. سجده(32)آيه 5.
3. طلاق(65)آيه 12.
4. مؤمنون(23)آيه 17.
5. قدر(97)آيه 4.
6. دخان(44)آيه 4.
7. نجم(53)آيه 26.
8. طباطبايي، محمد حسين، الميزان(ترجمه)، انتشارات جامعه مدرسين، ج17، ص 558 .
9. همان، ج18، ص 2
از آياتي كه در آن به امر آسمانها اشارهاي شده، مي توان كمك گرفت تا معنايي دقيقتر فهميده ميشود. اينك آن آيات: