گروه اندیشه: در روزنامه شرق محسن راجی اسدآبادی مدرس دانشگاه و پژوهشگر اقتصاد عمومی، یادداشتی نوشته با عنوان «آنتروپی در سایه جنگ»، در باره بحران های طولانی جوامع در حال توسعه. این یادداشت بر یک فروپاشی تدریجی انسجام اجتماعی که بر اثر نادیده انگاری خیرعمومی در محاسبات راهبردی ایجاد می شود، تاکید می کند. این یادداشت را در ادامه می خوانید:
****
در بحرانهای طولانی جوامع در حال توسعه، نگاهها اغلب به تهدیدات خارجی و مذاکرات فرسایشی با قدرتهای بزرگ دوخته میشود، اما آنچه در لایههای پنهان رخ میدهد، شاید مهلکتر باشد. دادههای بانک جهانی نشان میدهد خسارات اقتصادی مستقیم منازعات در سال ۲۰۲۴ میلادی به حدود ۲۰ تریلیون دلار، معادل ۱۱.۶ درصد از تولید ناخالص داخلی جهانی رسیده است. با این حال، پدیدهای ظریفتر و ویرانگرتر در جریان است به نام آنتروپی نهادی. این مفهوم بدان معناست که فروپاشی تدریجی انسجام اجتماعی نه بر اثر بمباران دشمن، که ناشی از شکاف فشزدایی هوشمندانه و تعریف منافع مشترک با جهان است. ترمیم شکاف انتظارات، مستلزم بازتعریف اولویتها از امنیت سخت صرف به امنیت پایدار است و گریز از تله آنتروپی نیز فقط با گشودن مرزهای اطلاعاتی و پذیرش ارزیابیهای مستقل ممکن میشود. تاریخ جوامع در حال توسعه نشان داده قدرتهایی که نتوانستهاند میان بقای خود، مصلحت عمومی و تعامل سازنده با جهان تعادل ایجاد کنند، حتی اگر از جنگهای خارجی سربلند بیرون آمده باشند، در نهایت در منازعات داخلی با نارضایتی عمومی روبهرو شدهاند و شکست خوردهاند. ضرورت بازگشت به خیر عمومی، تنشزدایی و سلامت خرد، نه یک انتخاب تشریفاتی، که یک ضرورت راهبردی برای بقاست و جامعهای که در آن اعتماد در تمامی ارکان آن نباشد، حتی پیروزی در میدان جنگ را شکستی خاموش در داخل برای خود حساب خواهد کرد.
۲۱۶۲۱۶