عصر اصفهان نیوز، نویسنده:ناصر بهروان / چندین دهه است که هوای اصفهان، شهر گنبدهای فیروزهای، در فصل برگزاری جشنواره بینالمللی فیلمهای کودکان و نوجوانان با عطر سینما آمیخته میشود. این جشنواره، فارغ از هرگونه نقد کیفی، به یکی از مهمترین و ماندگارترین رویدادهای فرهنگی کشور تبدیل شده و حضور آن در اصفهان، همواره به عنوان یک امتیاز فرهنگی و یک نشانه از توزیع نسبی امکانات هنری، مورد ستایش قرار گرفته است.
اما در پس این ستایشهای مرسوم، یک نقد قدیمی و در عین حال حیاتی، هر ساله با پایان چراغهای جشنواره، دوباره سر بر میآورد که آیا اصفهان، واقعاً میزبان اصلی این رویداد بزرگ است، یا صرفاً یک دکور زیبا برای نمایشگاهی است که روح و جسمش در تهران تصمیمگیری میشود؟
واقعیت این است که در سالهای اخیر، صدای این انتقاد بلندتر شده است. بسیاری از اهالی فرهنگ و هنر و رسانه اصفهان و حتی برخی از مدیران محلی، بر این باورند که جشنواره فیلم کودک و نوجوان، از تمرکزگرایی رنج میبرد. اصفهان نصف جهان، پایتخت فرهنگ و تمدن ایران اسلامی، در این چرخه، عملاً به یک میزبان مالی و مجری سلیقههای پایتخت تنزل یافته است.
اصفهان، با تمام ظرفیتهای لجستیکی، اقامتی، و فرهنگی خود، تمام تلاشش را برای میزبانی آبرومند به کار میگیرد. بخش عمدهای از بودجهها، منابع انسانی، و انرژی مدیریتی صرف تسهیل برگزاری رویدادی میشود که خروجیهای اصلی آن به نام تهران ثبت میشود.
لیست داوران، مهمانان ویژه، برنامهریزیهای کلان و حتی انتخاب آثار، همگی در کانونهای تصمیمگیری در تهران نهایی میشوند و سهم اصفهان از این فرآیند، اغلب محدود به تشریفات و هزینهتراشی است.
این رویه، آسیبهای جدی به هویت جشنواره وارد میکند. یک جشنواره فرهنگی، برای آنکه بتواند ریشهدار شود و تأثیر واقعی بر فرهنگ محلی بگذارد، باید از مشارکت فعال و تأثیرگذار اهالی همان منطقه برخوردار باشد. اگر هنرمندان، منتقدان، فیلمسازان و حتی مدیران فرهنگی اصفهان، صرفاً در جایگاه تماشاچیان و مجریان دستوری قرار گیرند، جشنواره هرگز رنگ و بوی بومی به خود نخواهد گرفت و در درازمدت، صرفاً به یک پروژه اداری بدل خواهد شد که هر سال از محلی به محل دیگر قابل انتقال است.
به نظر نگارنده برای حل این معضل، دیگر زمان آن رسیده که مسئولان فرهنگی کشور و مدیران جشنواره، نگاه خود را به اصفهان تغییر دهند. جشنواره فیلم کودک باید از یک رویداد ملی با مکان برگزاری در اصفهان به یک جشنواره با هویت اصفهانی تبدیل شود.
باید سهم اصفهان در شورای سیاستگذاری و کمیته انتخاب آثار، جنبه تزئینی نداشته باشد. حداقل نیمی از اعضای این کمیتهها باید از نخبگان و متخصصان بومی انتخاب شوند که با ذائقه فرهنگی و نیازهای جامعه اصفهان آشنایی کامل دارند.
به جای صرف بودجههای هنگفت برای میزبانیهای موقت، بخشی از این اعتبارات باید صرف توانمندسازی سینمای بومی کودکان و نوجوانان اصفهان شود؛ از حمایت از تولید فیلمهای محلی تا تأسیس کانونهای آموزش سینمایی دائمی.
تمرکز جشنواره نباید صرفاً بر نمایش فیلمهای آماده باشد. باید فضایی ایجاد شود تا اصفهان بتواند در حاشیه جشنواره، میزبان کارگاهها، سمینارها و رویدادهایی با محوریت سینما و ادبیات کودک باشد که توسط متخصصان بومی طراحی و اجرا میشوند.
جشنواره فیلم کودکان و نوجوانان یک ظرفیت بینظیر برای اصفهان و کل کشور است. اما تا زمانی که این جشنواره، از قید تمرکزگرایی رها نشود و اختیار عمل واقعی به میزبان پر استعدادش داده نشود، اصفهان همچنان حس خواهد کرد که در حال پرداخت هزینههای یک ضیافت شاهانه است، در حالی که حق نشستن بر صندلی صاحبخانه را ندارد. امید است که در دورههای آتی، این صدای نقد، نه به عنوان مخالفت، بلکه به عنوان یک راهکار اساسی برای شکوفایی پایدار این رویداد بزرگ، شنیده شود.