اقتصاد۲۴ – بازوی پژوهشی مجلس در گزارشی به بررسی وضعیت متغیرهای اقتصادی کشور و معیشت خانوارها پرداخته و تاکید کرده افزایش «پیشبینیپذیری و ثبات اقتصادی» مهمترین اولویت در سال ۱۴۰۰ بوده و هر گونه سیاستگذاری باید با توجه به شرایط موجود صورت پذیرد.
علاوهبر این در این مطالعه با اشاره به اینکه «خطر ابرتورم دور از دسترس نیست» تاکید شده که بودجه انبساطی تنها در شرایطی میتواند معقول باشد که ثبات اقتصاد کلان کشور را مورد تهدید قرار ندهد این مساله برای سال ۱۴۰۰ دستنیافتنی است. مرکز پژوهشهای مجلس در گزارشی همزمان با بررسی لایحه بودجه ۱۴۰۰، به بررسی وضعیت اقتصاد کلان کشور در سالجاری و چشمانداز آن برای سال آینده پرداخته است.
این گزارش که با عنوان «تصویر اقتصاد ایران و چشمانداز آن در آستانه تصویب لایحه بودجه ۱۴۰۰» منتشر شده، از ۶ بخش اصلی تشکیل شده که در یکی از بخشهای این گزارش، وضعیت معیشتی مردم در سالجاری با استفاده از دو شاخص مهم اجارهبها و شاخص خوراکیها و آشامیدنیها مورد بررسی قرار گرفته است. پس از آن چشمانداز وضعیت معیشتی مردم در سال آینده با توجه به شیوع ویروس کرونا و وضعیت اقتصادی کشور مطرح شده است.
بازوی پژوهشی مجلس در بخش معیشتی این گزارش به این نکته اشاره کرده که افزایش قابلتوجه هزینههای زندگی در کنار رکود اقتصادی باعث شده در حالی که خانوارهای ایرانی هنوز به سطح درآمد سال ۹۶ نرسیدهاند، با افزایش قابلتوجه در هزینههای زندگی بهخصوص خوراک مواجه شوند. بهطوری که شاخصها نشان میدهند وضعیت معیشت خانوارها در سال ۹۸ به نسبت سال ۹۷ به لحاظ استانداردهای زندگی کاهش پیدا کرده است.
با توجه به تورم فزاینده در سال ۹۹ و رکود ناشی از کرونا، قاعدتا وضعیت معیشت مردم در سالجاری از سال گذشته نیز بدتر شده است. در این گزارش با اشاره به اینکه حداقل ۶۰ درصد از هزینههای خانوارها را اجارهبها و خوراکیها و آشامیدنیها تشکیل میدهد، از این دو شاخص، یعنی شاخص اجارهبها و شاخص خوراکیها و آشامیدنیها بهعنوان نشانگر وضعیت رفاهی خانوارها استفاده شده است.
براساس گزارش مرکز آمار کشور، در ۸ ماه نخست سال ۹۸، رشد شاخص اجارهبها ۶/ ۱۷ درصد و رشد شاخص خوراک ۵/ ۲۲ درصد بوده است. این در حالی است که در ۸ ماه نخست سالجاری رشد شاخص اجارهبها ۶/ ۷ درصد و رشد شاخص خوراک ۴۷ درصد گزارش شده است؛ بنابراین پژوهشگران معتقدند رشد قابلتوجه این دو شاخص به همراه افزایش قابلتوجه سایر قیمتها باعث شده تا خط فقر در دو سال ۹۷ و ۹۸ افزایش قابلتوجه داشته باشد و به احتمال زیاد نرخ فقر نیز افزایش پیدا کرده است.
علاوه براین محاسبات این تحقیق نشان میدهد میانگین و میانه کالری دریافتی ایرانیان بهطور مستمر از سال ۹۰ در حال کاهش بوده و این کاهش در میانه کالری دریافتی بیشتر بوده است. در این گزارش تاکید شده است دادههای میانه از اعتبار بیشتری برخوردار است، زیرا مقدار قابلتوجه کالری دریافتی در گروههای بالای درآمدی و حساسیت کمتر آن به تغییرات قیمتی باعث میشود تغییرات قابلتوجه در گروههای پایینی در میانگینگیری تاثیر چندانی نداشته باشد.