اقتصاد۲۴- سرزمین ایران، خاک گرانبهای کهنسال زمین، مدتهاست تشنه و در معرض تخریب است. نه فقط در ۳۶۵ روز سال ۱۴۰۲ خورشیدی که شاید دهههاست که به دلیل چیدمان غلط توسعه، بهرهبرداری بیرویه و بیحساب از منابع آب و خاکش، حال نزاری دارد. آنچه مورد توجه این گزارش است فقط به سال ۱۴۰۲ اشاره دارد، اما بیشک رخدادهای مخرب محیط زیست یکشبه و یکباره به وجود نمیآیند، بلکه سالها، دههها و حتی قرنها ممکن است عامل پشت عامل انباشت شده باشد تا وضع تخریبشده امروز پدید آمده باشد.
مردم ایران بهطور تاریخی با بیآبی، خشکسالی و کمبارشی آشنا هستند. اما تا پیش از بهمن و اسفند امسال که به یکباره جبهه بارشی بسیار سخاوتمندانهای بر مرزهای ایران بارید، رسانهها به نقل از منابع معتبر هواشناسی سال ۱۴۰۲ را خشکترین سال ۵۰ سال اخیر عنوان میکردند. اما شگفتا که خدای نگهبان ایران، بعد از پاییز ناامیدکننده، زمستان باشکوهی برای وطن ما ساخت. تا جایی که قدرتمندترین سامانه بارشی ایران از راه رسید و در چند نوبت تمامی پهنه جغرافیای ما را درنوردید. بارش باران در مناطق زاگرسی بسیار خوب بود.
بارش برف، اما بعد از سالها یکسوم کل ایران را سفیدپوش کرد. بارش در نیمه شمال غربی و غرب کشور چنان شکوهمندانه آمد که دریاچه خشکشده ارومیه جان تازهای گرفت. اگرچه این بارش خوب به معنای احیای ارومیه نیست؛ و احیای رودخانه به کار و مدیریت بهتر منابع از جمله کاهش سدها و کاهش حجم کشاورزی و مدیریت مصرف وابسته است. آذربایجانها، زنجان، گیلان و تهران و حتی اصفهان و یزد برف مناسبی دریافت کردند. کردستان ۴۵ درصد بیشتر از نرمال همیشه باران و برف دریافت کرد.
سیستان و بلوچستان از نعمت باران پایان سال بهرهمند بود، اما شوربختانه به دلیل حجم بسیار بالای باران و فقدان زیرساخت مناسب، نعمت به نقمت برای مردم این منطقه از ایران تبدیل شد و حدود ۵۰۰ هزار نفر از هموطنان ما در بخش بلوچستان گرفتار سیلاب شدند و بخش زیادی از کشاورزی، خانه و دارایی خود را از دست داد. برای درک آنچه در یک سال گذشته چه اتفاقات مهمی در حوزه محیط زیست ایران رخ داده، مروری بر اخبار مهم این حوزه در یک سال گذشته خواهیم داشت.
هواشناسی پیشبینی کرد که بارشهای پاییز امسال، بیشتر از نرمال خواهد بود، اما مردم فصلی کمبارشتر از همیشه دیدند. مدیریت آبفای کشور اعلام کرد سال ۱۴۰۲ خشکترین سال در ۵۰ سال اخیر است. ما وضعیت آب شرب کشور را بر اساس میزان پرشدگی آنها بررسی کردیم.
سدهای تهران و خراسان رضوی بدترین وضعیت را تجربه میکنند. شرکت مدیریت منابع آب اعلام کرد؛ میزان بارشها در پاییز امسال حتی نسبت به سال گذشته حدود شش درصد هم کاهش داشته و این هشداری است برای وقوع بحران خشکسالی.