حسین سلطانخواه، کارشناس فضای کسبوکار در گفتوگو با «جوان»: گسترش فروش اقساطی در پلتفرمهای اینترنتی، علاوه بر تغییر سازوکار قیمتگذاری هزینه تأخیر پرداخت را به قیمت کالا تحمیل میکند و به افزایش تورم و فشار بیشتر بر مصرفکننده میانجامد
جوان آنلاین: اولین چیزی که با شنیدن «خرید اقساطی» به ذهن میرسد، نجات جیب خالی در گرانیهاست! اما یک بررسی کوچک از فروش اعتباری پلتفرمهایی مانند اسنپ، ترب و دیجیکالا نشان میدهد با خرید قسطی، نهتنها نجاتی در کار نیست، بلکه جیبتان خالیتر میشود. فروش اقساطی به مشتریان این امکان را میدهد که کالاها و خدمات را بدون نیاز به پرداخت یکجا خریداری کنند و هزینه آن را در اقساط ماهانه بپردازند. در این روش که اخیراً از کالاهای حجیم و بزرگ به فروش اقساطی لباس و لوازم خانگی نیز سرایت کرده است، فروشنده با بهرهگیری از اعتبارات برخی درگاهها مانند اسنپپی، ترب و دیجیکالا، ۶۰ روز بعد از تحویل کالا به مشتری، پول خود را دریافت میکند. همین تأخیر دوماهه موجب میشود که فروشنده تورم دو ماه آینده مواد اولیه را محاسبه کرده و بر نرخ کالا اضافه کند. به این ترتیب، طرح اعتباری خوبی که به اقتصاد خانوار کمک میکند، به ناچار پالس گرانی به بازار منتقل کرده و موجب افزایش نرخ تورم کالا میشود. به عبارتی، پلتفرمهای اینترنتی به مشتری اعتبار میدهند، اما در عوض، فروشگاههایشان جیب مشتریان را با قیمتهای فضایی خالی میکنند. این بازی باخت- باخت برای مشتری است؛ هم کالای معمولی را به قیمت کالای لوکس میخرد و هم بدهکار میشود. ضمن آنکه بازار نیز میل به تورم پیدا میکند.
فروش اقساطی، ریشههای تاریخی دارد و در گذشته نیز در مغازههای محلی و خواربارفروشیها وجود داشته است. بسیاری از دکانداران با باز کردن حساب دفتری برای مشتریان، امکان پرداخت تدریجی را فراهم میکردند. بنابراین مشتریان میتوانستند به صورت قسطی مایحتاج خود را تأمین کنند. پرداخت قسطی به نوعی یک راهحل سنتی برای حفظ مشتریان و جذب جامعه متقاضی کالا بوده است. بهطور کلی، رشد خرید قسطی بهعنوان یک پاسخ به چالشهای اقتصادی و اجتماعی جامعه است. با توجه به شرایط فعلی، این نوع خرید بهعنوان یک ابزار مهم برای مدیریت مالی و تأمین نیازهای روزمره مردم به شمار میرود. فروشگاههای اقساطی، با ارائه گزینههای انعطافپذیر، به مردم کمک میکنند تا از فشار مالی ناشی از تورم بکاهند و نیازهای خود را برآورده کنند.
همچنین چند سالی است که پلتفرمها و شرکتهای مختلف، با استفاده از اعتبار، امکان خرید اقساطی را برای وسایل و نیازمندیهای شهروندان فراهم کردهاند؛ از فروش ماشین اقساطی، تا وسایل مورد نیاز برای خانه مثل یخچال، گاز و تلویزیون و حتی فروش گوشی اقساطی. در ماههای اخیر نیز فروش قسطی پوشاک و برخی از کالاهای غیرضروری هم از طریق همین پلتفرمها رواج پیدا کرده است. پیش از این، قیمت نقدی و قسطی کالاهایی که از سوی تولیدکنندگان مانند لوازم خانگی بزرگ (یخچال و تلویزیون) عرضه میشد متفاوت بود. اما از زمانی که این درگاههای اینترنتی به راه افتادند و به نوعی خودشان مرجع قیمتگذاری شدند، دیگر تفاوتی میان خرید نقد و قسطی وجود ندارد.
نرخ بالای تورم، خرید قسطی را به اقتصاد خانوار تحمیل میکند
حسین سلطانخواه، کارشناس فضای کسبوکار در خصوص رواج خرید اقساطی و تحمیل تورم آینده بر جیب خریداران میگوید: این روزها تابلوهای تبلیغاتی با محتوای خرید کالای خانه و کالاهای دیجیتال به صورت قسطی در فروشگاههای بزرگ اینترنتی و حضوری، توجه زیادی را به خود جلب کرده است. یکی از دلایل اصلی تغییر الگوی خرید از نقدی به قسطی، وضعیت اقتصادی ناپایدار و نرخ بالای تورم است. با توجه به اینکه نرخ تورم به بالای ۵۰ درصد رسیده است، حفظ ارزش پول برای بسیاری از خانوارها دشوار شده و قدرت خرید نقدی آنها به شدت کاهش یافته است. در این شرایط، پسانداز برای خرید نقدی نهتنها سخت، بلکه همراه با ریسک به نظر میرسد، چراکه ارزش پسانداز در برابر تورم بهسرعت کاهش مییابد.