اقتصاد۲۴– بر اساس آمارهای رسمی، تعداد اجارهنشینان در ایران از ۱۲ درصد در سال ۱۳۶۵ به ۲۳ درصد تا سال ۸۵، به ۲۷ درصد تا سال ۹۰ و به ۳۸ درصد تا سال ۹۹ رسیده است.
براساس آمارهای رسمی، تعداد اجارهنشینان در ایران از ۱۲ درصد در سال ۱۳۶۵ به ۲۳ درصد تا سال ۸۵، به ۲۷ درصد تا سال ۹۰ و به ۳۸ درصد تا سال ۹۹ رسیده است.
به نقل از فرهیختگان، این به آن معنی است که ۳۲ میلیون ایرانی درگیر مساله اجارهبهای مسکن هستند.
این عدد از این منظر حائزاهمیت است که طبق آمارها، در مناطق شهری کشور ۴۳ درصد از هزینههای مستاجران مربوط به مسکن است؛ رقمی که معادل ۲٫۲ برابر میانگین هزینههای خانوارها در جهان است.
بررسیها نشان میدهد حتی در کشورهایی با اقتصاد بازار که خطقرمز دولتها دخالت در بازار بوده، دولتها مستقیم و غیرمستقیم در بازار اجارهبهای مسکن دخالت و قانونگذاری میکنند.
نتایج آن نشان میداد اغلب کشورهای صنعتی جهان با استناد به اینکه صاحبان مسکن قدرت چانهزنی بالایی دارد و مهمتر از آن، مسکن کالای اساسی و ضروری خانوار است، حتی در شرایط عادی هم (غیر از شرایط کرونایی یا دورههایی با تورم عمومی بالا) اجارهمسکن را بهحال خود رها نکرده و در این بازار مداخله میکنند.
این شاخص میزان هزینه مسکن را از کل هزینه خانوار نشان میدهد. آنطور که دادههای مرکز آمار ایران نشان میدهد، در مناطق شهری کشور حدود سهم مسکن از هزینههای خانوار از ۲۸ تا ۲۹ درصد طی سالهای ۱۳۵۶ تا ۱۳۸۴ به ۳۰ تا ۳۳ درصد تا سال ۱۳۹۶ رسیده است.
اما در سال ۱۳۹۷ با شوک تحریمها، التهابات ارزی، افزایش تورم و هجوم تقاضاهای سرمایهای به بخش مسکن، این بخش نیز با جهش شدید قیمتها روبهرو شد و نتیجه آن، عقبماندن قدرت خرید خانوارها از قیمت مسکن بود.
با جهش قیمتها در بازار مسکن که طی چند سال اخیر رخ داده؛ آمارهای مرکز آمار ایران نشان میدهد سهم مسکن از کل هزینههای خانوار (خوراکی و غیرخوراکی) به ۳۵٫۵ درصد در سال ۱۳۹۷، به ۳۹٫۸ درصد در سال ۱۳۹۸ و به ۴۲٫۸ درصد در سال ۱۳۹۹ رسیده است. این مقدار علاوهبر اینکه حدود ۱۹ واحد درصد از نرخ فقر مسکن بالاتر بوده (نرخ متعارف ۳۰ درصد)، بالاترین رقم سهم مسکن از سبد هزینهای خانوارهای شهری ایرانی در چهار دهه اخیر نیز هست.
شاخص دوم که میتواند نشان دهد مسکن در ایران مقرونبهصرفه است یا خیر؛ نسبت شاخص دسترسی به مسکن است. این شاخص مدتزمان انتظار برای صاحبخانه شدن را براساس نسبت قیمت مسکن به ۱۰۰ درصد درآمد سالانه خانوار محاسبه میکند. براساس روال گذشته، این شاخص معمولا از سوی وزارت راهوشهرسازی ارائه میشد، اما طی چند سال اخیر دادههای مربوط به شاخص دسترسی منتشر نشده است.