در روزهای اخیر و با شدت گرفتن اغتشاشات ساماندهی شده و به منظور مدیریت فضا و مقابله با ساماندهی مزدوران در این فضا و همچنین تهییج جوانان و نوجوانان از سوی مزدوران و جاسوسان، محدودیتهایی در فضای مجازی اعمال شد
جوان آنلاین: در روزهای اخیر و با شدت گرفتن اغتشاشات ساماندهی شده و به منظور مدیریت فضا و مقابله با ساماندهی مزدوران در این فضا و همچنین تهییج جوانان و نوجوانان از سوی مزدوران و جاسوسان، محدودیتهایی در فضای مجازی اعمال شد. محدودیتهایی که شاید اگر شبکه ملی اطلاعات و اینترنت ملی به شکلی قوی و بر مبنای اسناد بالادستی همچون اساسنامه مرکز ملی فضای مجازی کشور شکل گرفتهبود، به گونهای که نیازهای ضروری زندگی امروز تأمین میشد، شاید اصلاً نیازی به اتصال به اینترنت جهانی نداشتیم! همچنان که کشورهایی مانند چین و روسیه سالهاست بدون اتصال به اینترنت جهانی نیازهای خود را به فناوری اطلاعات تأمین میکنند. در کشور ما، اما به دلیل عدمتوسعه زیرساختها و برنامهریزی برای به حداقل رساندن اتکای کشور به کشورهای دیگر در استفاده از فضای مجازی و توابع آن در عرصههای فنی مطابق با اساسنامه مرکز ملی فضای مجازی، در مواقع بحران چارهای جز محدودیت در اینترنت باقی نمیماند. در واقع اینجا هم بار کمکاری دستگاههای متولی بر دوش نهادهای امنیتی و نظامی آوار میشود! این در حالی است که تجربه نشان داده مردم نسبت به خدماتی که نیازهایشان را برآورده کند، اقبال نشان میدهند، اما وقتی یک موتور جستوجوگر با قدرت متوسط هم در کشور وجود ندارد، بدیهی است قطع شدن یا محدودیت اینترنت میتواند چالشبرانگیز شود. به سراغ دکتر سید جواد شیخالاسلامی، پژوهشگر فضای مجازی رفتهایم تا وضعیت اینترنت ملی یا شبکه ملی اطلاعات را مورد واکاوی قرار دهیم.
با عنایت به اینکه طبق فرمایش رهبری به شورای عالی فضای مجازی باید اینترنت ملی و حتی سیستم عامل ملی راهاندازی میشد، تا چه اندازه در دستیابی به این هدف موفق بودهایم؟
برای بررسی اینکه چقدر این موضوع که جزو وظایف این شورا بود، اجرا شده در شرایط بحرانی دقت بفرمایید که چقدر از نیازهای افراد برطرف میشود.
مثلاً یکی از الزامات شبکه ملی اطلاعات یا همان اینترنت ملی داشتن موتور جستوجو است. حالا سؤال اینجا است واقعاً در زمان قطعشدن اینترنت بینالملل ما میتوانیم سایتهای داخلی را جستوجو و نیاز خودمان را برطرف کنیم؟ تازه موتورهای جستوجو مثل سلام و یوز الان کجا هستند؟ چرا هزینههایی که برای آنها شده امروز بیفایده بوده و حتی دیگر اثری از آنها نیست، کسی هست؟ در این خصوص پیگیری کند، این نشان میدهد، جایگاه شورای عالی فضای مجازی به جای پر رنگ شدن، دارد بیرنگتر میشود. وقتی به آخرین حکم این شورا که توسط امام جامعه در سال ۱۳۹۴ صادر شد، رجوع میکنیم، متوجه میشویم ایشان برای قویتر شدن این شورا حکم دادند که دیگر شوراهای موازی تعطیل شود و تمام وظایفشان به شورای عالی فضای مجازی انتقال یابد، اما این قویتر شدن صورت نپذیرفته و امروز تنها شبحی از شورا باقی مانده و خیلی از دستورات امام جامعه بر زمین مانده است. در حالی که در زمان بحران تازه نیاز به این موضوعات کلان مشهود میشود.
آیا میتوان به درجهای از اینترنت ملی دست یافت که ما را از به اینترنت جهانی بینیاز کند؟ دیگر کشورها چه تجربههایی در اینباره دارند؟
این سؤال اساس احساس نیاز بود که به تأسیس شورای عالی فضای مجازی منتج شد، اما فعلاً استقلال حداقلی در فضای مجازی رخ نداده، اما کشورهایی مثل چین و روسیه سعی کردند به این موضوع نزدیک شوند و موتور جستوجوی ملی، دانشنامه بومی داشته باشند. حتی چین سیستم عامل هامونیک را جایگزین اندروید ارائه کردهاست، اما تلاشهایی که قبلاً به آن نیز اشاره شده مانند رسیدن به یک موتور جستوجوی ملی امروز هیچ اثری از آنها نیست! گویا ما این مسیر را داریم بر میگردیم و داراییهایی را که داشتیم ایجاد میکردیم نیز نابود کردیم که جای بسی تأسف است!
چه کشورهایی خدمات اینترنت و فضای مجازی خود را بدون وابستگی به اینترنت جهانی و بر بستر اینترنت ملی ارائه میدهند؟
روسیه و چین پیشروترین کشورها برای تهیه چنین بستری بودهاند و الان چین گوی سبقت را از همه ربودهاست و امریکا را به ترس وادار کرده که علاوه بر عدمدسترسی به دادههای مردم چین، بحث اقتصاد را هم دارد از دست شرکتهای امریکایی خارج میکند.