بعد از عملیات بیتالمقدس ۷، هاشمی رفسنجانی که به مناطق عملیاتی رفته بود، با دیدن شرایط جبههها متوجه میشود که باید یک کار اساسی در خصوص جنگ صورت بگیرد. در همان روزها یک جلسهای با حضور حضرت امام برگزار میشود تا بررسی شود چه کاری باید انجام و چطور باید وضعیت جبههها را تغییر داد
جوان آنلاین: عملیات بیتالمقدس ۷ در شامگاه ۲۲ خرداد ۱۳۶۷ انجام گرفت. این عملیات در شرایطی انجام میشد که جبهههای جنگ دچار تحول عمیقی شده بود. ارتش بعث عراق طی دو حمله بزرگ، ابتدا فاو و سپس متصرفات ایران در عملیات کربلای ۵ را پس گرفت. ابتکار عمل به دست دشمن افتاده بود و فرماندهان باید برای برون رفت از این وضعیت چارهای میاندیشیدند. در آن روزها احساس میشد که باید تغییر عمدهای در وضعیت جبهه خودی و همچنین اعزام نیروهای بیشتر به جبههها اعمال شود. سیدمهدی حسینی از رزمندگان و راویان دفاعمقدس در گفتوگو با «جوان» به شرح شرایط جبهههای جنگ در خرداد ۱۳۶۷ میپردازد.
هدف از انجام عملیات بیت المقدس ۷ چه بود؟
این عملیات در همان منطقهای انجام میشد که عراق در چهارم خردادماه یک عملیات انجام داده و متصرفات ایران در کربلای ۵ را پس گرفته بود؛ بنابراین هدف اولیه عملیات عقب راندن دشمن و پس گرفتن مناطق از دست رفته بود. منتها بیتالمقدس ۷ در آن مقطع زمانی اهداف دیگری را هم دنبال میکرد. عراق حالت هجومی به خودش گرفته بود و بعد از فاو به سراغ شلمچه آمده بود و برآوردها نشان میداد که همین جا هم متوقف نمیشود و دشمن قصد دارد به سراغ دیگر متصرفات ایران در دیگر نقاط جبههها برود. اگر عراق میتوانست روند حملات خود را حفظ کند، تمام دستاوردهای ایران در چند عملیات گذشته به خطر میافتاد و وضعیت جبههها به نفع دشمن تغییر میکرد؛ بنابراین بیتالمقدس ۷ میتوانست ابتکار عمل را از دشمن بگیرد و او را از ادامه حملاتش منصرف کند.
این عملیات در هدفی که گفتید موفق بود و توانست دشمن را متوقف کند؟
عملیات بیتالمقدس ۷ از شامگاه ۲۲ خرداد شروع شد، اما اغلب روزهای ۲۳ تا ۲۵ را به عنوان روزهای انجام این عملیات در نظر میگیرند. اگر ما همان ۲۵ خرداد را زمان اتمام عملیات بیتالمقدس ۷ در نظر بگیریم، میبینیم که عراق در روز چهارم تیر ۶۷ به جزایر مجنون حمله میکند و آنجا را پس میگیرد. بنابراین از حیث متوقفکردن دشمن و گرفتن ابتکار عمل از او بیتالمقدس ۷ موفق نبود. همچنین این عملیات در پس گرفتن مناطق از دست رفته در شلمچه نیز موفق نبود، چراکه بعد از یک روز که از عملیات گذشت، به دلایلی، چون عمق منطقه عملیاتی، عدم الحاق نیروها، گرمای زیاد و… عملیات متوقف شد و نیروهای پیشرویکننده به مواضع خودی برگشتند دو روز از عملیات گذشت. بنابراین ما نتوانستیم روی زمین هم اهداف عملیاتی را محقق کنیم. منتها حدود هزار نفر از نیروهای دشمن به اسارت درآمدند و تعداد بیشتری نیز کشته و زخمی شدند که از حیث انهدام نیروهای دشمن، بیتالمقدس موفقیتهایی کسب کرد، اما در کل این عملیات را باید در زمره عدم الفتحهای دفاعمقدس به شمار آوریم.
وقایعی که آن روزها در جبههها میگذشت، چه بازتاب یا واکنشی را در داخل کشور و خصوصاً بین مسئولان داشت؟
بعد از عملیات بیتالمقدس ۷، مرحوم هاشمی رفسنجانی که به مناطق عملیاتی رفته بود، با دیدن شرایط جبههها متوجه میشود باید یک کار اساسی درخصوص جنگ صورت بگیرد. در همان روزها (۲۷ خردادماه) یک جلسهای با حضور حضرت امام برگزار میشود که دو دستور کار اصلی داشت؛ یا بسیج عمومی برای اعزام به جبههها صورت بگیرد تا کمبود نیرو جبران شود یا تلاشهایی برای ایجاد آتش بس صورت گیرد. آنطور در کتابهای تاریخ جنگ نظیر خاطرات خود هاشمی آمده است، حضرت امام راهکار اول که همان بسیج نیروها بود را میپذیرند. منتها در آن شرایط که کشور به لحاظ اقتصادی مشکلات زیادی داشت، بسیج نیروها کار سادهای نبود. البته این را هم عرض کنم که در بین برخی از مسئولان نیز همت لازم برای تداوم جنگ و مسائلی، چون بسیج نیروهای بیشتر به جبههها وجود نداشت. در کل بعد از پایان سال ۶۵ که آن را سال سرنوشت نامگذاری کرده بودند، تفکری بین برخی از مسئولان به وجود آمد که جنگ راهکار نظامی ندارد. بحثش مفصل است و در این فرصت نمیگنجد. زمزمههایی برای پایان جنگ هم به گوش میرسید که بچههای پای کار جنگ را دلسرد میکرد. نهایتاً کار به خرداد سال ۶۷ رسید که به رغم نظر حضرت امام مبنی بر بسیج سراسری نیروها به جبهه، باز هم اقدام شایانی در این خصوص انجام نگرفت و بعد هم که در اواخر تیرماه قطعنامه ۵۹۸ پذیرفته شد.