اقتصاد ۲۴– ماههاست که قوه قضائیه وعده حمایت از افشاگران مفاسد را مطرح کرده و حتی سامانه ثبت و بارگذاری مدارک و اطلاعات مفاسد را جهت تقویت روحیه سوتزنی راهاندازی کرده است. سوتزنی روش گزارشدهی مردمی و اجتماعی و نظارت مدنی و از پایین به بالا برای مقابله با مصادیق فساد است. به این صورت احتمال تخلف از سوی افراد به حداقل میرسد؛ چراکه دایره ناظران نامحدود شده و احتمال تبانی به میزان بسیار زیادی کاهش مییابد.
در دنیا افشای فساد توسط گزارشگران مردمی هشتبرابر بیشتر از کشفیات پلیس و سایر نهادهای نظارتی است؛ به همین دلیل در بسیاری از کشورها تلاش کردهاند بسترهای حقوقی و تشویقی لازم برای گزارشگران مردمی ضد فساد را فراهم کنند.
البته روش شناختهشده در دنیا، افشاگری در رسانههای ارتباط جمعی است و خبرنگاران و روزنامهنگاران تحقیقی بازوان اجرائی در مسیر فسادستیزی هستند که در ایران فضا برای چنین افشاگریهایی بهشدت محدود است. هرچند شرایط این روزهای افشای فساد با سالهای نهچندان دور تفاوت چشمگیری داشته و حداقل سوتزنی در برخی رسانههای اصولگرا با تبعات ناخوشایند برخورد قضائی همراه نیست، اما همچنان اولین گزینه مدیران و مسئولانی که افشاگری درباره آنها یا سازمان تحت مدیریتشان است، تکذیب اصل خبر و شکایت از منتشرکننده آن است.
البته قوه قضائیه با راهاندازی سامانه سوتزنی، هم به دنبال حمایت از سوتزنان بود و هم رسیدگی در خفا به گزارشهای اینچنینی را مدنظر داشت، اما در نهایت موفقیت چشمگیری به دست نیاورد؛ زیرا ذات افشاگری با مخفیکاری و تعلل با بهانه کاغذبازیهای معمول در تضاد است و این روزها خبرنگاران یا افشاگران فساد بهخوبی میدانند تا جریان فسادخیزی رسانهای نشود، به آن ترتیب اثر داده نخواهد شد.
حال گاهی با کمک رسانهها فسادی برملا میشود؛ مانند برخی نامههای نمایندگان مجلس و وزرا برای استخدام نزدیکانشان در دولت سیزدهم که اگر رسانهای نمیشدند، روند فاسد پارتیبازی در استخدام اقوام و آشنایان مدیران جوان دولت جدید ادامهدار میشد.
گاهی هم شبکههای اجتماعی بستر افشای مفاسد هستند که در اینگونه موارد سرعت انتشار چندین برابر رسانههاست و به همان میزان هم واکنشبرانگیز.
بیشتر بخوانید: موافقت مجلس با فوریت طرح حمایت مالی از افشاگران فساد