عصر ایران، نویسنده میهمان؛ سعید دلفانی؛ سرپرست پیشین دادسرای فرهنگ و رسانه و قاضی دیوان عدالت اداری – وقتی سخن از جام جهانی فوتبال به میان میآید، آنچه در سطح جامعه دیده میشود شور و هیجان فوتبال است، اما در لایه حقوقی ماجرا، مسئلهای بسیار جدیتر جریان دارد؛ مسئلهای که مستقیماً با آزادی رسانه، رقابت سالم و حدود اختیارات نهادهای عمومی گره خورده است.
در سالهای اخیر، همزمان با گسترش پلتفرمهای اینترنتی و ورود بازیگران جدید به عرصه پخش محتوا، ادعای «انحصار صدا و سیما» در پخش مسابقات جام جهانی دوباره مطرح شده و اینبار نه بهعنوان یک بحث رسانهای، بلکه بهعنوان یک ادعای حقوقی که باید در پرتو قوانین داخلی و استانداردهای بینالمللی سنجیده شود.
در تحلیل حقوقی این موضوع، نقطه آغاز، ماهیت حق پخش (Broadcasting Rights) است. حق پخش در معنای دقیق حقوقی، نه حق مالکیت بر رویداد ورزشی است و نه حق تصرف بر محتوا به معنای مطلق؛ بلکه صرفاً حق بهرهبرداری از بازنمایی رسانهای یک واقعه است. مسابقه فوتبال یک رویداد عینی و خارجی است که در زمره آثار ادبی و هنری قرار نمیگیرد و در دایره سنتی حقوق مؤلفان، موضوع «قانون حمایت حقوق مؤلفان و مصنفان و هنرمندان مصوب ۱۳۴۸» محسوب نمیشود.
آنچه قابلیت حمایت دارد، «محصول رسانهای» است؛ یعنی همان تصویری که از طریق دوربینها، تدوین، گزارش و پردازش فنی به جریان سمعیـبصری تبدیل میشود. به همین ed’) {
return;
}
const safeId = encodeURIComponent(selectedItem.id);
container.style.display = ‘flex’;
linkEl.href = `/fa/news/${safeId}`;
})();