۱۴۰۴/۱۰/۲۱ ۱۴:۳۱
پرسش:
از آموزههای اسلام و از اصول قانون اساسی جمهوری اسلامی، به رسمیت شناختن حق اعتراض برای مردم است. مردم در مشکلات اقتصادی و معیشتی، باید بتوانند حرفهایشان را مطرح کنند حتی به قیمت تخریب و ناامن کردن جامعه. چون میشود با بهانه ناامنی و اغتشاش به هیچ اعتراضی حق بروز نداد. چرا اجازه اعتراض و اجتماع قانونی را نمیدهید؟
پاسخ:
نقّادی و نقدپذیری یکی از عوامل مهم رشد و تکامل هر فرد و هر جامعهای است. برای همین است که در آیات و روایات فراوانی به این موضوع مهم از طریق امر به معروف و نهی از منکر تأکید شده است. یکی از وجوه بارز نظامهای مردمسالار به رسمیت شناختن حق اعتراض مردم است که قانون اساسی جمهوری اسلام هم این حق را با قیودی به رسمیت شناخته است. هر نقد و اعتراضی به مسائل سیاسی، اجتماعی و اقتصادی، متناسب باارزشها و هنجارهای آن جامعه با مؤلفههای مهم دیگری مانند امنیت و آزادی گره میخورد. بیان مشکلات و پیگیری حل آنها از طریق اعتراض ممکن است به هر نحوی (مسائل داخلی یا خارجی و …) از مسیر صحیح اعتراض خارج شده و به اغتشاش، محاربه، تخریب و … تبدیل شود حال آیا میشود با صرف این احتمال اصل حق اعتراض و نقد را نادیده گرفت؟ با چه میزان احتمالی میشود جلوی اعتراضات را گرفت؟ آیا با اندک احتمالی و یا با رویکردی محافظهکارانه میتوان اعتراضات را سرکوب کرد؟
در این یادداشت ضمن اشاره به اصل قانون اساسی در مورد اعتراضات (حزبی و تجمعات خودجوش) ضمن اشاره به بعضی از ضعفهای این قانون به مواردی خواهیم پرداخت که گاهی رفتارهای خود معترضان و عوامل خارجی پشت پرده باعث عدم صدور مجوز و درنتیجه عدم برگزاری تجمعات اعتراضی میشوند.
(1)- اصل 27 قانون اساسی
اصل 27 در قانون اساسی کشور ما با توجه به قیودی که دارد، بر اصل حق اعتراض تأکید دارد. در این اصل آمده است؛ «تشکیل اجتماعات و راهپیماییها، بدون حمل سلاح، بهشرط آنکه مخل به مبانی اسلام نباشد آزاد است».(1)