اقتصاد۲۴– «طهرانی در چشم نمانده و آن چه مانده یاد است»؛ این جمله را مسعود کیمیایی نوشته؛ در غمنامهای برای تهران. تهران، بیوهای افسانهای که هم گرد و غبار از کهنگی تاریخ به رخسار دارد و هم بزک مدرن شدن را. این شهر در خیابانها و کوچه هایش، کم خانه قدیمی ندارد؛ خانههایی بزرگ با دیوارهایی که آجر به آجر تصویر غم انگیز زمان اند، تصویر خاطرات متروک یا تاریخ باقی ماندهای از تهران که شبها کابوس لودر میبیند! زمان در این خانهها به وقت طهران قدیم ایستاده است و حالا در شلوغی و ازدحام برجها و ساختمان بلندی که یک به یک روی تنِ تهرانِ جدید قد کشیده اند، آنها شده اند وصلههای ناجوری که حیات شان به هزار، اما و اگر بند است!
البته این دردِ مشترک تمام بناهای تاریخی در ایران است و تنها به تهران محدود نمیشود. تازهترین خبر مربوط به خانه موزه اخوان ثالث است و تخریب خانههای مجاور، سنگ بنای آن را تهدید میکند. عدم توجه مسئولان میراث میتواند سرنوشتی مشابه خانه پدری پرویز مشکاتیان، استاد بنان، احمد محمود و ابتهاج را برای این خانهها رقم بزند. در این میان نمونههای که فعلا از گزند تخریب در امان مانده اند و مواردی که خوابِ نابودی شان تخریب شد، کم نیستند!
درست صبح روز ۱۴ خرداد سال گذشته بود که کوک تخریب در خانه پدری پرویز مشکاتیان، از برجستهترین آهنگسازان و پژوهشگران موسیقی ایران در نیشابور نواخته شد و به فاصله چند ساعت تخریب توسط مالک آن صورت گرفت. صیانت از خانههای تاریخی معاصر، شعاری است که نهادهای مختلفی داعیه اش را دارند، اما این اتفاق در سایه اهمال سازمان میراث فرهنگی نیشابور انجام شد؛ با این توجیه: «اداره میراث فرهنگی شهرستان در حال انجام مراحل پایانی ثبت ملی این خانه تاریخی بوده و این موضوع را به مالک نیز اطلاع داده بودیم، اما متأسفانه مالک بدون اطلاع ما اقدام به تخریب بنا نموده است متأسفانه بعد از اطلاع ما حدود ۹۰ درصد بنا تخریب شده بود!» گفتنی است، این سومین خانه تاریخی در نیشابور بود که تخریب شد. پیش از این، خانه استاد معمار باشی در خیابان رازی و خانه تاریخی رئیس التجار در خیابان اسدآبادی شمالی این شهرستان در غفلت مسئولین تخریب شد. البته محمد داراشانی مالک خانه مشکاتیان در یکی از برنامههای رادیوایران که بخشی از آن را ایرناپلاس منتشر کرده بود اعلام کرد که این خانه را دو سال پیش به قیمت دو میلیارد تومان خرید و حالا این خانه بیش از ۱۰ میلیارد تومان قیمت دارد، در حالیکه به گفته او وزارت میراث فرهنگی وقت میخواست این ملک را به قیمت دو سال پیش از او بخرد، به همین دلیل هم داراشانی تصمیم به تخریب آن گرفت. با تمام این بهانه ها، بخشی از تاریخ در عرض چند ساعت به نابودی رسید، به راحتی…!