۳۰ تیر ۱۴۰۵ – ۱۸:۲۹
گروه اندیشه: دکتر عباس نعیمی جورشری، جامعهشناس، و مدیر گروه جامعهشناسی حقوق انجمن جامعهشناسی ایران، در مطلب پیشرو که در روزنامه ایران منتشر شده، میکوشد مفهوم «جامعه در وضعیت استثنایی» را به بحث بگذارد و آن را از قلمرو فلسفه سیاسی به حوزه جامعهشناسی بسط دهد و این پرسش را پیش بکشد که جنگ، هنگامی که جامعه را در وضعیت استثنایی قرار میدهد، چه دگرگونیهایی را در نظم اجتماعی پدید میآورد. مکتوب حاضر، متن ویرایش و تلخیص شده «ایران» از سخنرانی اوست که در سلسله نشستهای «جامعه و جنگ» در محل انجمن جامعهشناسی ایران ایراد شده است. این مطلب را در ادامه می خوانید:
جنگ را معمولاً با میدان نبرد، تجهیزات نظامی و منازعات سیاسی میشناسند؛ اما از منظر جامعهشناسی، جنگ پیش از آنکه صرفاً یک رخداد نظامی یا سیاسی باشد، رخدادی اجتماعی است. اگر با میشل فوکو همدل باشیم که «قدرت همهجا حاضر است؛ نه از آن رو که همه چیز را دربر گرفته، بلکه چون از همه جا برمیخیزد»، باید بپذیریم که جنگ نیز تنها در جغرافیای نبرد جریان ندارد؛ بلکه در روابط اجتماعی، خانواده، مدرسه، رسانه، اقتصاد، زبان و حافظه جمعی نیز حضور مییابد و زندگی اجتماعی را در همه سطوح متأثر میکند.
از همین منظر، موضوع اصلی جامعهشناسی جنگ «دگرگونی حیات اجتماعی» است؛ اینکه جنگ با اعتماد عمومی چه میکند؟ همبستگی اجتماعی را چگونه تغییر میدهد؟ خانواده چه تجربهای از سر میگذراند؟ کودکان چگونه این وضعیت را زیست میکنند؟ و نهادهایی چون حقوق، آموزش، رسانه و فرهنگ چگونه خود را با شرایط تازه بازتعریف میکنند؟