۰۹:۴۵ – ۳۱ تير ۱۴۰۵
ابنخلدون «عصبیت» را همان حس تعصب و وفاداری جمعی میداند که سبب میشود اعضای یک گروه برای حفظ کیان خود از جان مایه بگذارند.
باشگاه خبرنگاران جوان – این روزها که اخبار جنگ در صدر خبرهاست، ناخودآگاه یاد نظریهای قدیمی افتادم که شاید بتواند بخشی از رفتار دو طرف درگیری را توضیح دهد؛ نظریه «عصبیت» ابنخلدون. جامعهشناسی که قرن هشتم هجری، در مقدمهاش، یک الگوی چرخهای برای ظهور و سقوط دولتها ارائه داد و حرفش این بود که هیچ قدرتی بدون یک همبستگی درونی محکم، دوام نمیآورد.
ابنخلدون «عصبیت» را همان حس تعصب و وفاداری جمعی میداند که سبب میشود اعضای یک گروه برای حفظ کیان خود از جان مایه بگذارند. او معتقد بود این همبستگی در نسلهای اولیه قوی است، اما کمکم با رفاه و تجملگرایی تحلیل رفته و دولت به سمت فروپاشی میرود. تنها جایی که این چرخه نقض میشود، جایی است که عصبیت با دین گره میخورد؛ چون دین، انگیزه را از سطح منافع مادی که منشأ عصبیت است، فراتر میبرد و به آن دوام میدهد.
حالا اگر با این عینک به جنگ نگاه کنیم، شاید بشود تفاوت رفتار اجتماعی دو طرف را بهتر فهمید. از یک سو، آمریکا را میبینیم که با یک افکارعمومی عمیقاً دوقطبی وارد این دوره از درگیریها شد. نظرسنجیهای پیو در روزهای اخیر نشان میدهد نزدیک به ۶۰درصد آمریکاییها اقدام نظامی کشورشان را اشتباه میدانند و جالبتر اینکه شکاف سیاسی در این مسئله کاملاً جدی است؛ حدود ۹۰درصد دموکراتها مخالف و نزدیک به ۷۰درصد جمهوریخواهان موافق بودهاند. یعنی آن همبستگی ملی که لازمه یک جنگ فرسایشی است، عملاً در جامعه آمریکا وجود ندارد.