یک روانشناس گفت: جنگ دارای دو سطح آسیب است؛ آسیبهای اولیه و آسیبهای ثانویه. گاهی آسیبهای ثانویه، ویرانگرتر از آسیبهای اولیه عمل میکنند.
حسین محمدی، روانشناس، در گفتوگو با خبرگزاری مهر، با اشاره به تفکیک این دو نوع آسیب اظهار داشت: آسیبهای اولیه جنگ شامل از دست دادن جان افراد، از دست دادن خانه، خانواده و اموال، از دست دادن امنیت و از دست دادن امکانات و زیرساختهاست. این آسیبها قابل مشاهده و ملموس هستند.
وی افزود: اما آسیبهای ثانویه جنگ، نامرئیتر و پایدارترند. این آسیبها شامل ترسِ از دست دادنِ موارد فوق است؛ یعنی ترس از دست دادن جان، خانه، خانواده، امنیت و آینده. همچنین از دست دادنهایی که بیشتر سمبلیک هستند، مثل از دست دادن لحظات خوش و تفریحات، از دست داین روانشناس در پایان به راهکارهای کاهش این آسیبها اشاره کرد و افزود: هر چقدر پیوندهای اجتماعی و عاطفی و فضایِ بینفردیِ حمایتکننده و صمیمی در یک جامعه کمتر باشد، آسیبها و اضطراب ناشی از فقدانها و ترسِ فقدانها بیشتر میشود. بنابراین یکی از راههای کاهش این آسیبها، تنشها، ترسها و اضطرابها، تقویت پیوندهای اجتماعی و عاطفی و ایجاد فضای بینفردیِ صمیمانه و حمایتکننده در خانواده، مدرسه و جامعه است.
محمد رضازاده