اصطلاح طلاق خاکستری (Gray Divorce) اولین بار در ادبیات جامعهشناسی خانواده در آمریکا رواج یافت و به جدایی زوجهایی اشاره دارد که بیش از ۲۰ یا ۳۰ سال از زندگی مشترکشان گذشته و معمولاً در دهههای پنجم و ششم عمرشان هستند. رنگ خاکستری استعارهای از موهای سپید و دوران میانسالی است. در ایران نیز با تغییر ساختار جمعیتی و افزایش طول عمر، این پدیده به سرعت در حال گسترش است.
جوان آنلاین: فهیمه نظری، جامعهشناس و پژوهشگر حوزه خانواده درباره طلاق خاکستری به «ایران» میگوید: «در گذشتههای نه چندان دور، طلاق در ذهن بسیاری از مردم به عنوان پدیدهای مربوط به سالهای اول زندگی مشترک شناخته میشد، جایی که شور و هیجان اولیه جای خود را به اختلافات واقعی میدهد و زوجین به دلیل نداشتن مهارت کافی، بار زندگی را تاب نمیآورند. اما در سالهای اخیر در ایران پدیدهای نوظهور و نگرانکننده به چشم میخورد. منظور از اصطلاح طلاق خاکستری، اشاره به طلاقی است که پس از چند دهه زندگی مشترک و در میانسالی یا حتی سالمندی رخ میدهد. این تغییر نشان میدهد که بحران طلاق نه تنها در جوانی، بلکه در نیمه دوم زندگی نیز گریبان خانواده ایرانی را گرفته است.»
به گفته او، اصطلاح طلاق خاکستری (Gray Divorce) اولین بار در ادبیات جامعهشناسی خانواده در آمریکا رواج یافت و به جدایی زوجهایی اشاره دارد که بیش از ۲۰ یا ۳۰ سال از زندگی مشترکشان گذشته و معمولاً در دهههای پنجم و ششم عمرشان هستند. رنگ خاکستری استعارهای از موهای سپید و دوران میانسالی است. در ایران نیز با تغییر ساختار جمعیتی و افزایش طول عمر، این پدیده به سرعت در حال گسترش است. آمار رسمی در این زمینه اندک است، اما بررسیهای میدانی و گزارشهای مراکز مشاوره نشان میدهد که سهم قابل توجهی از طلاقها مربوط به زوجهای بالای ۴۵ یا حتی ۵۰ سال است.
چرا طلاق خاکستری افزایش یافت؟
دلیل جدایی در زوجهای جوان بیشتر نبود شناخت و نداشتن تفاهم ذکر میشود، اما چه عاملی میانسالان و سالمندان را بعد از چند دهه زندگی به جدایی میکشاند؟ نظری درباره مهمترین دلایل افزایش طلاق خاکستری در ایران میگوید: «جامعه ایران در دهههای اخیر با سرعتی بیسابقه به سمت فردگرایی حرکت کرده است. زنان و مردان میانسال امروز، برخلاف نسلهای قبل، دیگر تحمل یک زندگی بدون رضایت عاطفی را فضیلت نمیدانند. ارزشهای جدید، بر کیفیت زندگی تأکید دارد و این نگاه سبب میشود افراد حتی پس از نیم قرن زندگی مشترک، تصمیم به جدایی بگیرند. مورد دیگر این است که بسیاری از زوجها پس از ازدواج بیشتر برای فرزندانشان زندگی میکنند، اما با بزرگشدن فرزندان و خروج آنها از خانه، «لانه خالی» شکل میگیرد. بدین ترتیب ناگهان زن و شوهر درمییابند که چیزی جز فرزندان آنها را کنار هم نگه نمیداشته است. این خلأ عاطفی و فقدان ارتباط واقعی، میتواند به طلاق خاکستری منجر شود.»