اقتصاد ۲۴- خودروسازان داخلی با عناوین بسیاری شناخته میشوند. یکی از اصلیترین این عناوین زیاندهبودن است. مطابق با گزارشی که ایران خودرو و سایپا در سامانه کدال منتشر کردهاند از زمان خروج آمریکا از برجام یعنی سال ۱۳۹۷ این دو خودروساز هر سال زیان انباشته را تجربه کردهاند. البته لازم به ذکر است که برای شرکت سایپا در سال ۱۳۹۸ زیان انباشتهای ثبت نشده است. با این حال زیان خودروسازان دیگر به شرایطی رسیده که باید گفت دخل و خرج آنها با هم نمیخواند.
مطابق با گزارشی که شرکت ایران خودرو در سامانه کدال خود منتشر کرده است، فهرست هزینهها و قیمت فروش این شرکت در بین سالهای ۱۳۹۷ تا خرداد ۱۴۰۲ بدین شرح است: در سال ۱۳۹۷ مبلغ بهای تمامشده محصولات این شرکت معادل ۲۳/۶ همت بوده است. تا به اینجا شاید همه چیز عادی به نظر برسد، اما، نکات جالب توجه از جایی آغاز میشوند که درآمد حاصل از فروش همین محصولات توسط ایران خودرو ۲۰/۴ همت بوده است و در نتیجه این شرکت در اولین سال تحریمهای آمریکا ۳/۲ همت زیان را در کارنامه خود رقم زده است.
در سال ۱۳۹۸ ایران خودرو رشد معکوسی را تجربه کرده است. بدین معنا که میزان زیان انباشته این شرکت در سال ۱۳۹۸ نسبت به سال ۱۳۹۷، ۱/۷ همت افزایش یافته و به عدد ۴/۹ همت رسیده است. میزان هزینه تمامشده تمام تولیدات این شرکت در سال ۹۸ برابر با ۳۸/۲ همت بوده است و درآمد حاصل از فروش همین محصولات نیز معادل ۳۳/۳ همت.
در سال ۱۳۹۹ علاوه بر تحریمهای آمریکا معضل جهانی کرونا نیز مانع سودآوری خط تولید این شرکت شد تا هزینه تمامشده ایران خودرو در این سال به ۷۸/۳ همت برسد، اما در سوی مقابل درآمد این شرکت از فروش محصولات خود باز هم کمتر از هزینه تمام شده بود و مجموع درآمدهای این شرکت به عدد ۶۷ همت رسید تا ایران خودرو در این سال ۱۱/۶ همت زیان را تجربه کند.
در سال ۱۴۰۰ به دلیل افزایش تقاضا در بازار خودرو وزارت صمت دستور افزایش تولید برای خودروسازان داخلی را صادر کرد. هزینه تولید ایران خودرو در این سال سه رقمی شد و به عدد ۱۱۵/۵ همت رسید، اما باز هم قیمت تمامشده محصولات این شرکت از قیمت فروش آنها بیشتر بود. در سال ۱۴۰۰ درآمد ایران خودرو از محل فروش خودروهای خود ۱۱۰ همت بود و این شرکت دولتی در این سال ۵/۵ همت زیان را در کارنامه پایان سال خود ثبت کرد.
سال ۱۴۰۱ را میتوان ملتهبترین سال بازار و صنعت خودروسازی ایران دانست. ایران خودرو در این سال ۲۰۸/۶ همت برای تولید محصولات خود هزینه کرد اما، عایدی این شرکت از فروش محصولات خود تنها ۱۸۸ همت بود تا در صورت مالی پایان سال این شرکت عدد ۲۰/۶ همت به عنوان زیان نمایان باشد.
هرچند سال ۱۴۰۲ هنوز به پایان نرسیده است اما، ایران خودرو تنها در سه ماهه اول امسال هزینه تولید خود را ۵۸/۴ میلیارد تومان اعلام کرده است و در سوی مقابل درآمد خود از فروش محصولاتش را ۵۳/۵ همت بیان کرده است که از اختلاف این دو فقره، عدد ۴/۹ همت حاصل میشود.
پرونده نارنجیپوشان جاده مخصوص هر چند از آبیپوشان جاده مخصوص بهتر است، اما در مجموع وضعیت آنها هم درخشان نیست.
در سال اول اعمال تحریمها سایپا برای تولید محصولات خود ۱۰/۴ همت هزینه کرده است و از محل فروش محصولات خود تنها ۸/۴ همت درآمد داشته است نتیجه تفریق این دو عدد از یکدیگر دو همت زیان برای شرکت سایپا است.
در سال ۱۳۹۸ سایپا با حجم زیادی از تقاضا برای خودروهای مونتاژی مواجه بود که شرکتهای تأمینکننده قطعاتشان به دلیل تحریمها از ایران خارج شده بودند و از سوی دیگر انبارهای سایپا نیز خالی از قطعات شده بودند در نتیجه ساپیا برای برطرف کردن این تعهدات پیشنهاداتی از قبیل تحویل سه تیبا در ازای یک ساندرو را به مشتریان خود بیان کرد. نکته قابل تأمل در رابطه با سایپا در سال ۱۳۹۸ سود دو همتی سایپا از فروش محصولات خود است.
سال ۱۳۹۹ را میتوان تلخترین سال برای سایپا دانست چراکه در روز ۳۱ تیر ۱۳۹۹ سایپا آخرین پراید خود را تولید کرد و پس از آن دیگر پراید به دلیل عدم توانایی در پاس کردن استانداردهای جدید از سبد محصولات این شرکت خارج شد. هزینه تولید در این سال برای سایپا معادل ۱۹/۱ همت بود اما، پولی که از فروش این محصولات نصیب سایپا شد تنها ۱۷/۶ همت بود. در نتیجه سایپا در این سال هم با زیان مواجه شد و حجم این زیان نیز ۱/۵ همت بود.