اقتصاد۲۴- ترکشهای جنگ، خیلی زودتر از آنچه تصور میشد به خطوط تولید خودرو اصابت کرد؛ جایی که آمار تولید فروردینماه نخستین نشانههای آشکار این ضربه را به نمایش میگذارد. افت حدود ۶۸درصدی تیراژ خودروهای سواری در نخستین ماه سال، اگرچه بازتابی از اثر جنگ بر این صنعت است، اما با توجه به آسیب دیدن زیرساختهای تامین مواد اولیه مانند فولاد و پتروشیمی، بیش از هر چیزسردرگمی خودروسازان را به تصویر میکشد؛ وضعیتی که در آن تصمیمگیری تولید با ابهامات زیادی همراه است. همانطور که عنوان شد فروردین ماه را میتوان ماه بلاتکلیفی و انتظار خواند. این شرایط باعث تاخیر در فعالیت دوباره خطوط خودروسازی شد؛ بهطوریکه خودروسازان بعد از گذشت یک هفته از اتمام تعطیلات بهاری و فراهم شدن مقدمات آتشبس تولید را آغاز کردند. به این ترتیب خودروسازی کشور با نااطمینانی نسبت به تداوم آتشبس و اختلال در تامین مواد اولیه، عملا در وضعیت «انتظار» قرار گرفت. تولید ۱۵هزار و ۱۱۷دستگاه خودرو در فروردین امسال، در مقایسه با ۴۷هزار دستگاه مدت مشابه سال گذشته، نشان میدهد که صنعت خودرو سال را نه با برنامهریزی و ثبات، بلکه با احتیاط آغاز کرده است؛ شرایطی که بیش از هر چیز از سایه جنگ و پیامدهای آن بر زنجیره تامین و تصمیمگیری تولیدکنندگان نشأت میگیرد.
به گفته یک دست اندرکار صنعت خودرو، «بلاتکلیفی» شاید دقیقترین واژه برای توصیف وضعیت خودروسازان در نخستین ماه سال۱۴۰۵ باشد؛ فروردینی که بهطور سنتی با وقفهای کوتاه در تولید آغاز میشود؛ اما امسال سایه جنگ را نیز بالای سر خود داشت. آمار تولید نیز این وضعیت را بهخوبی بازتاب میدهد؛ جایی که تیراژ خودروهای سواری با سقوطی نزدیک به ۶۸درصدی نسبت به فروردین سال گذشته، به ۱۵هزار و ۱۱۷دستگاه محدود شده است؛ درحالیکه سال قبل خودروسازان توانسته بودند تولید ۴۷هزار دستگاه خودرو را ثبت کنند. این شکاف آماری، تنها یک افت عددی نیست، بلکه نشانهای از تابآوری خودرو در سال جدید تعبیر میشود.
یک کارشناس خودرو به «دنیایاقتصاد» میگوید که حملات به صنایع بالادستی همچون فولاد و پتروشیمی، زنجیره تامین را برای خودروسازان کشور با ابهام جدی مواجه کرد و باعث شد برنامهریزی تولید از حالت معمول خارج شود. در نتیجه، حتی پس از بازگشایی خطوط، تصمیم غالب نه بازگشت به ظرفیتهای پیشین، بلکه آغاز حداقلی تولید با هدف حفظ بقا بود. وی تاکید دارد که این رویکرد محتاطانه را میتوان در ترکیب تولید شرکتها نیز مشاهده کرد؛ تمرکز بر تولید برخی محصولات در مقابل افت شدید یا حتی توقف تولید برخی مدلها. وی این روند را نشانهای از مدیریت ریسک در شرایط بیثبات میخواند. از سوی دیگر، تاخیر در آغاز فعالیت خطوط تولید نیز خود به عاملی مضاعف برای کاهش تیراژ تبدیل شد. درحالیکه روال معمول، شروع تولید از نیمه فروردین است امسال این زمان بهدلیل شرایط جنگی و نگرانی از حملات دشمن، دستکم یک هفته به تعویق افتاد. این تاخیر در کنار نگرانی نسبت به آینده، عملا فرصت جبران را از خودروسازان گرفت و آنها را در موقعیتی قرار داد که نه امکان برنامهریزی داشتند و نه حتی میتوانستند بهطور کامل به برنامههای کوتاهمدت خود پایبند بمانند.