اقتصاد۲۴- روند تورم در سال جاری، بیش از گذشته به تحولات و سناریوهای سیاسی پیوند خورده است. در این چارچوب، سه سناریوی اصلی قابل تصور است: دستیابی به یک «توافق» سیاسی میان ایران و آمریکا، تداوم وضعیت «نه جنگ، نه صلح» و در نهایت از سرگیری درگیریها و تشدید تنشها. هر یک از این سه سناریو تاثیر بسیار متفاوتی بر تورم خواهد داشت. برآوردهای «دنیایاقتصاد» مبتنی بر دادههای تاریخی نیز نشان میدهد که شکاف قابلتوجهی میان نرخهای تورم در این سناریوها وجود دارد؛ بهگونهایکه حتی در خوشبینانهترین حالت، یعنی دستیابی به یک توافق پایدار، پیشبینی میشود نرخ تورم در میانه سال ۱۴۰۵ به حدود ۴۹درصد برسد. این در حالی است که در سناریوی تداوم جنگ، اقتصاد با تورمهای بسیار بالا و سهرقمی مواجه خواهد شد؛ وضعیتی که میتواند به بیثباتی گسترده اقتصادی منجر شود. از اینرو، دستیابی به یک توافق سیاسی از منظر مهار تورم و ایجاد ثبات اقتصادی، اهمیتی راهبردی دارد.
حامد آذرگون: تورم ایران میتواند سه مسیر متفاوت تورم را در صورت سناریوهای توافق، تداوم آتشبس و ادامه جنگ طی کند. تجربه تاریخی نشان میدهد که تقریبا در تمام جنگهای بزرگ قرن بیستم و بیستویکم، از آلمان پس از جنگ جهانی اول تا ژاپن و فرانسه پس از جنگ جهانی دوم، و از یوگسلاوی در دهه ۱۹۹۰ تا سوریه و اوکراین در سالهای اخیر، تورم بهعنوان یکی از پایدارترین پیامدهای اقتصادی جنگ ظاهر شده است؛ هرچند شدت آن از تورمهای دو رقمی موقتی تا ابرتورمهای مخرب متغیر بوده است. تهاجم ۴۰روزه آمریکا و اسرائیل به ایران، با وجود پایان موقت در قالب آتشبس، خسارات اقتصادی قابلتوجهی بر جای گذاشته و نگرانیهایی را درباره افزایش نرخ تورم در دوره پیشرو ایجاد کرده است. هرچند ریشههای تورم در ایران عمدتا به سیاستهای داخلی بازمیگردد، اما به نظر میرسد در شرایط کنونی، نحوه تداوم آتشبس و تحولات پس از آن نقش تعیینکنندهتری در مسیر تورم آینده داشته باشد. در این چارچوب، سه سناریوی پیشرو یعنی توافق پایدار، آتشبس شکننده (نه جنگ نه صلح) و از سرگیری درگیری، هر یک پیامدهای بسیار متفاوتی برای روند تورم خواهند داشت بهگونهای که تخمینها نشان میدهد در شهریور ماه بر اساس سناریوی اول تورم نقطه به نقطه ۴۹ درصد و بر اساس سناریوی سوم ۱۲۳ درصد خواهد بود.
پیشبینی نرخ تورم از اهمیت ویژهای برای بنگاههای اقتصادی در فرآیند برنامهریزی و تصمیمگیری برخوردار است؛ چرا که این متغیر بهطور مستقیم بر هزینههای تولید، قیمتگذاری محصولات، مدیریت نقدینگی و ارزیابی سودآوری تاثیر میگذارد. بررسی آمارها نشان میدهد تورم مزمن در ایران از سال ۱۳۹۷ بهطور قابلتوجهی افزایش یافته و وارد فاز جدیدی شده است. میانگین تورم سالانه از ۱۸.۵ درصد در دوره ۴۴ساله منتهی به سال ۱۳۹۶، به ۴۳.۵ درصد در ۸ سال گذشته رسیده است. همچنین نرخ تورم نقطهبهنقطه در اسفند ۱۴۰۴ به رقم بیسابقه ۷۱.۸ درصد افزایش یافته که همگی بیانگر وضعیت نامطلوب اقتصاد ایران در دوره پیش از جنگ است. در شرایطی که هنوز درگیری نظامی علیه ایران رخ نداده بود، پیشبینیها حاکی از تداوم و حتی تشدید روند تورم بود. میتوان با اندکی اغماض، نرخ تورم سالانه ۵۰.۶ درصدی سال ۱۴۰۴ را بهعنوان برآوردی از تورم محتمل در سال ۱۴۰۵ در صورت عدم وقوع جنگ در نظر گرفت، هر چند برخی تحلیلها از احتمال افزایش بیشتر نرخ تورم نیز حکایت داشتند. با این حال، پس از تجربه ۴۰ روز درگیری نظامی و تحمیل خسارات اقتصادی بر چشمانداز تورم در ایران بیش از پیش به سناریوهای پیشرو وابسته شده است.