۱۴۰۳/۰۳/۲۴ ۱۱:۱۷
پرسش:
کدام قوم بودند که آثار عذاب و هلاکت برایشان آشکار شد ولی با توبه بخشیده شدند؟ چرا؟ مگر توبه قبل از عذاب نیست پس چگونه میتواند عذابی که آمده را بردارد؟
پاسخ:
طبق آیات قرآن کریم، تنها قومی که پس از دیدن نشانههای عذاب، ایمان آوردند و عذاب از آنها برداشته شد، قوم یونس علیهالسلام بودند؛ ﴿ فَلَوْلَا کَانَتْ قَرْیَهٌ آمَنَتْ فَنَفَعَهَا إِیمَانُهَا إِلَّا قَوْمَ یُونُسَ لَمَّا آمَنُوا کَشَفْنَا عَنْهُمْ عَذَابَ الْخِزْیِ فِی الْحَیَاهِ الدُّنْیَا وَمَتَّعْنَاهُمْ إِلَى حِینٍ﴾؛ چرا هیچ شهرى نبود که [اهل آن] ایمان بیاورد و ایمانش به حال آن سود بخشد؟ مگر قوم یونس که وقتى [در آخرین لحظه] ایمان آوردند، عذاب رسوایى را در زندگى دنیا از آنان برطرف کردیم و تا چندى آنان را برخوردار ساختیم. (1)
داستان قوم یونس علیهالسلام:
در کتاب «تفسیر قمی» نقلشده که امام صادق علیهالسلام داستان قوم یونس را اینگونه بیان میفرماید: مرد عابدى در میان ایشان بود که نامش «ملیخا» بود و مرد دانشمند و عالمى دیگر هم بود که اسمش «روبیل» بود. آن عابد یعنى ملیخا پیوسته به یونس علیهالسلام میگفت: درباره این م شده بود و طبق سنت الهی باید این قوم دچار عذاب میشدند، اما به دلیل توبه بهموقع آنان، مسئله بداء حاصل شد که این نیز یکی از سنتهای الهی است.
بداء
واژه «بَداء» در لغت در چندمعنا بهکار رفته است: آشکار شدن از خفا (۳)، ظهور چیزی از عدم (۴)، تغییر در قصد (۵) و استصواب (خوب و درست شمردن چیزی بعد از آنکه چنین دانسته نمیشد). (6)
توضیح: بداء در لغت به معنای آشکار شدن چیزی پس از مخفی شدن است. در اصطلاح نیز ظاهر شدن اراده خداوند بر اساس شرایط و مصالحی جدید است، بهگونهای که این اراده برای بندگان قابلانتظار نبود و به همین خاطر آن را تقدیری جدید میپندارند. این تقدیر جدید الهی نه به معنای علم نداشتن وجود ذات مقدسش از تغییر شرایط بلکه به معنای ظهور اراده خداوند است که پنهان از توقع مردم بوده است.