۱۴۰۳/۰۳/۱۶ ۱۵:۱۸
پرسش:
آیا با توبه میتوانیم همان انسان قبلی یا بهتر از آن شویم؟
پاسخ:
روح انسان قابلیت و ظرفیت فراوانی دارد تا جایی که انسان میتواند با حفظ نورانیت روح، خود را به درجات عالی انسانی برساند و یا با مکدر ساختن روح بهواسطه گناه، مقام خود را در حد حیوان تنزل دهد. وقتی گناه انجام پذیرد روح، کدر میشود و وقتی شخص به توبه از گناه مبادرت ورزد روح، جان تازهای میگیرد و صفای خویش را بازمییابد. هرچقدر تعهد و ماندن بر توبه، بیشتر باشد و تلاش برای جبران مافات گستردهتر، انسان به پاکی قبل از گناه نزدیکتر خواهد شد و چنانچه انسان گناه را بهطورکلی و برای همیشه کنار بگذارد چهبسا بعد از توبه حقیقی بتواند به جایگاهی برسد که قبل از آن تجربهاش ننموده است.
یکی از موانعی که شیطان بر سر راه انسان گناهکار قرار میدهد این است که فکر او را درگیر نبخشیده شدن میکند. شخص گناهکار از گناهش ناراحت و پریشان است و دلش میخواهد به سمت خدا بازگردد؛ اما وسوسههای شیطان بهگونهای است که او را از بازگشت مأیوس مینماید.
شیطان گاه به او تلقین میکند که گناهت بزرگ است و آب از سرت گذشته است، گاه نیز پاکی قبل از گناه را به او یادآور میشود و میگوید تو قبل از ای شود ممکن است هنوز رد گناه بر بدن روح باقی بماند؛ شبیه زخمی که عمیق بوده و بهبود یافته، اما هنوز ردش باقی است؛ ولی باگذشت زمان و بهواسطه انجام عمل صالح و حسنات، این زخم ترمیم میگردد تا جایی که بعد از مدتی اثری از آن به جا نمیماند و شخص میتواند دوباره مثل قبل مسیر بندگی را طی نماید. قرآن میفرماید: ﴿ قُلْ یَا عِبَادِیَ الَّذِینَ أَسْرَفُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ لاَ تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَهِ اللَّهِ إِنَ اللَّهَ یَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِیعاً إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِیمُ﴾؛ «ای بندگان من که بر خود اسراف و ستم کردهاید! از رحمت خداوند نومید نشوید که خدا همه گناهان را میآمرزد، زیرا او بسیار آمرزنده و مهربان است». (1)
میزان تلاش
میزان تلاش انسان برای رفع کردن اثرات سوء گناه، مشخصکننده این امر است که آیا او بعد از توبه شبیه قبل از آن میشود یا خیر؟ همانطور که اشاره شد، شخص توبهکار بعد از پشیمانی و تصمیم بر ترک گناه قدم در مسیر جبران میگذارد و با جبران حقالله و حقالناس خود را از عقوبت در امان میدارد؛ اما برای رسیدن به کمال فقط دور شدن از عقوبت و عذاب جهنم ملاک نیست؛ بلکه نزدیک شدن به اعمال نیک و خیرات و حسنات هم شرط است.