اقتصاد۲۴– اگرچه آمریکا و ایران در هفتههای اخیر در حال بررسی پاسخهای یکدیگر نسبت به متن پیشنهادی اتحادیه اروپا برای احیای توافق هستهای بودهاند که به گفته جوزپ بورل، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و هماهنگکننده مذاکرات وین، آخرین متن پیشنویس و آخرین پیشنهاد برای رسیدن به توافقی بر سر احیای توافق هستهای است؛ اما دیگر خبری از آن تبوتاب و امید گذشته برای بازگشت به برجام نیست؛ مذاکرات دوباره با سکون، رکود و بنبست مواجه شده است. به موازاتش برخی منابع از تضمین دولت بایدن به تلآویو برای عدم حصول توافق تا زمان برگزاری انتخابات کنست و نیز انتخابات میاندورهای کنگره میگویند. دراینمیان تحولات چند روز اخیر هم حکایت از آن دارد که اروپاییها مانند ایالات متحده در آستانه نشست فصلی شورای حکام آژانس شمشیر را از رو بستهاند؛ بنابراین نهتنها احتمال فرسایشیشدن مذاکرات وین و تأخیر در احیای برجام مطرح است؛ بلکه حتی امکان شکست گفتگوها نیز وجود دارد.
بیانیه شنبه جاری تروئیکای اروپا عملا به شکنندگی فضای برجامی و گسل طرفین منجر شد. فرانسه، آلمان و انگلیس در بیانیهای از خواسته ایران در مذاکرات احیای توافق هستهای مبنی بر اینکه آژانس بینالمللی انرژی اتمی تحقیقاتش درباره ذرات اورانیوم یافتشده در سه سایت هستهای را به پایان برساند، ابراز نارضایتی کرده و مدعی شدند این خواسته مذاکرات را به خطر میاندازد.
تروئیکای اروپایی در این بیانیه آوردهاند: «این خواسته آخر تهران، تردیدهایی جدی درباره مقاصد و تعهدات ایران نسبت به نتیجه موفقیتآمیز برجام ایجاد میکند. موضع ایران با تعهدات قانونی الزامآور ایران مغایرت دارد و چشمانداز احیای برجام را به خطر میاندازد». این سه کشور در بیانیه خود عنوان کردند: «خواستههای اخیر نشان میدهد که ایران عزم و تعهدی جدی برای به موفقیت رسیدن (گفتگوهای احیای) برجام ندارد».
در مقابل ناصر کنعانی شنبهشب در واکنش به بیانیه اخیر تروئیکای اروپایی گفت: «باعث تعجب و تأسف است که در شرایطی که تعاملات دیپلماتیک و تبادل پیام میان طرفهای مذاکره و هماهنگکننده گفتگوها برای نهاییکردن مذاکرات جریان دارد، سه کشور اروپایی در اقدامی انحرافی و به دور از رویکرد نتیجهبخش در مذاکرات، اقدام به صدور چنین بیانیهای میکنند». سخنگوی وزارت امور خارجه کشورمان با اشاره به حسننیت و اراده جدی جمهوری اسلامی ایران برای نهاییکردن توافق رفع تحریم و با یادآوری این موضوع که پیشرفت مذاکرات در بسیاری از مقاطع ازجمله مقطع اخیر، نتیجه ابتکارات و ایدههای جمهوری اسلامی ایران بوده است، به طرفهای اروپایی درباره تأثیرپذیری از فضاسازی طرفهای ثالثی که از ابتدا مخالف روند مذاکرات بوده و اکنون نیز با همه توان به دنبال به شکست کشاندن مذاکرات هستند، هشدار داد.
سخنگوی دستگاه دیپلماسی افزود: «باعث تأسف است که سه کشور اروپایی با این بیانیه نسنجیده، گام در مسیر رژیم صهیونیستی مبنی بر شکست مذاکرات گذاشتهاند و بدیهی است در صورت تداوم چنین رویکردی، باید مسئولیت نتایج آن را نیز بپذیرند». ناصر کنعانی با یادآوری انفعال طرفهای اروپایی در ماههای اخیر و همچنین اقدام نابجا و سیاسی این کشورها در پایهگذاری قطعنامه در شورای حکام آژانس، تصریح کرد: «به سه کشور اروپایی توصیه میشود به جای ورود به فاز تخریب روند دیپلماتیک، برای ارائه راهحل جهت پایاندادن به اختلافنظرهای معدود باقیمانده نقش فعالتری ایفا کنند».
سخنگوی وزارت امور خارجه با اشاره به سابقه همکاری و تعامل سازنده جمهوری اسلامی بهعنوان یک عضو مسئولیتپذیر معاهده منع اشاعه با آژانس بینالمللی انرژی اتمی، بار دیگر بر لزوم اجتناب از سیاسیکاری و طرح اتهامات بیپایه علیه کشورمان تأکید کرده و گفت: «مایه تأسف است که کشورهای اروپایی از یک سو به حمایت تمامقد از رژیمی میپردازند که صدها کلاهک اتمی در اختیار داشته و به هیچیک از سازوکارهای منع اشاعه بینالمللی پایبند نیست و از سوی دیگر علیه برنامه هستهای کاملا صلحآمیز جمهوری اسلامی ایران که در معرض گستردهترین بازرسیها قرار داشته، به فضاسازی میپردازند».
به موازات گفتههای کنعانی، مشاور تیم مذاکرهکننده ایران در مذاکرات وین هم در واکنش به بیانیه تروئیکای اروپایی با اشاره به اینکه کشورهای اروپایی بیطرف نیستند، تأکید کرد: «هر چقدر توافق هستهای به تأخیر بیفتد، مشکلات کشورهای اروپایی نیز بیشتر خواهد شد». محمد مرندی در گفتگو با شبکه المیادین گفت: «تروئیکای اروپا و واشنگتن میدانند که برنامه هستهای ایران مسالمتآمیز است. ایران خواهان رسیدن به توافقی است که منافعش را حفظ کند؛ ولی ما نمیتوانیم به آمریکاییها و اروپاییها اعتماد کنیم. سه کشور اروپایی بیطرف نیستند؛ بلکه همپیمان آمریکا هستند. نباید فریب پروپاگاندا را بخوریم».
مرندی تأکید کرد: «روشن است که تروئیکای اروپایی خواهان بستهشدن پرونده تحقیقات آژانس بینالمللی انرژی اتمی نیست. رئیس آژانس در صف اروپاییها و آمریکاییهاست و از آنها پیروی میکند».