اقتصاد۲۴– نبض کند احیای برجام را میتوان از موضعگیری جوزپ بورل بهخوبی لمس کرد. خوشبینیهای اولیه مبنیبر رسیدن طرفهای مذاکرهکننده به توافق ظرف ساعات و روزهای آینده در حال رنگ باختن است، آنجا که مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا میگوید: شانس توافق کمتر شده و موضع گیریها نزدیکتر نشده، بلکه فاصله گرفته اند. این اظهارنظر کمسابقه از یک مقام ارشد و تسهیلگر در روند مذاکرات طولانی و فرسایشی برجام که همچنان در رفت و برگشت پاسخهای ایران و آمریکا گیر افتاده، نشان میدهد که احیای توافق درکوتاهمدت در دسترس نیست و احتمالا دستخوش فضای انتخابات کنگره آمریکا تا اواسط آبانماه خواهد شد.
مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا عصر روزدوشنبه و با گذشت بیش از چهار روز از پاسخ ایران به پاسخ ایالاتمتحده درباره پیشنویس توافق عنوان کرد که نسبت به گذشته، به حصول توافق در وین جهت احیای برجام کمتر امیدوار است. جوزپ بورل در کنفرانس خبری گفت که مذاکرات بر سر توافق هستهای ایران بهجای نزدیکشدن نظرات، درحال فاصلهگرفتن آرا ست. وی تاکید کرد: موضعها نزدیکتر نشده بلکه فاصله گرفته اند. بورل عنوان کرد که این «بسیار مایه نگرانی» است چراکه توافق ممکن است به کل بهخطر بیفتد. این مقام ارشد اروپایی در ادامه گفت که «درحالحاضر نسبت به حصول توافق در مقایسه با ۲۸ساعت پیش اطمینانکمتری وجود دارد.» آمریکا و ایران در مدت اخیر در حال بررسی پاسخهای یکدیگر نسبت به متن پیشنهادی اتحادیه اروپا برای احیای توافق هستهای بوده اند که به گفته جوزپ بورل، مسوول سیاستخارجی اتحادیه اروپا و هماهنگ کننده مذاکرات وین، آخرین متن پیش نویس و آخرین پیشنهاد برای رسیدن به توافقی بر سر احیای توافق هستهای است.
ساعاتی پس از ارائه پاسخ ایران به اتحادیه اروپا در بامداد جمعه که مقامات تهران آن را متنی سازنده برای رسیدن به توافق ظرف یکهفته آینده خواندند، واشنگتن گفت که پاسخ ایران سازنده نبوده است. یک دیپلمات اروپایی هم با موافقت با ارزیابی منفی ایالات متحده گفت که جواب تهران غیر منطقی بهنظر میرسد. این واکنشها در همان ساعات اولیه موج خوشبینیها به احیای برجام را تحتتاثیر قرار داد. نشریه پولیتیکو روز جمعه و چند ساعت پس از دریافت پاسخ ایران نوشت: آمریکا پاسخ ایران درمورد پیش نویس احیای برجام را دلگرم کننده ندانسته و آن را یک قدم به عقب خوانده است.
اشاره بورل به ۲۸ ساعت و کمتر شدن شانس توافق نشان میدهد که بین ظهر یکشنبه تا بعدازظهر دوشنبه موعد کنفرانس خبری مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، رفت و برگشت پاسخهای ایران و آمریکا مجددا صورت گرفته و این اتحادیه را به این جمع بندی رسانده که احیای برجام فعلا در دسترس نیست. از اینرو واکنش با طمانینه و با تاخیر بروکسل نسبت به این پاسخها نشان میدهد که آنچه جوزپ بورل در کنفرانس خبری از آن سخن گفته، نتیجه و جمعبندی اتحادیه اروپا درخصوص ماهیت پاسخهای ایران و آمریکا در دور دوم است که این اتحادیه را در موضع مشخصتری نسبت به روند کنونی قرار داده است. با توجه به واکنشهای همیشه محتاطانه و توام با خوشبینی نسبی مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، بهخوبی میتوان دید که واکنش جدید او نشان از دشواریهای احیای توافق هستهای دارد. بورل البته پیشتر و در ماه اوت در گفتگو با روزنامه اتریشی «کرونن سایتونگ» گفت؛ ما به لحظه مهم رسیده ایم. این آخرین میلیمتر است. (احیای برجام) باعث میشود جهان کمی ایمنتر شود. وی پیشتر و در اواخر مردادماه هم در گفتگو با این روزنامه اتریشی گفته بود که اگر طرفین به توافق نرسند، ممکن است معادلات در زمستان کاملا تغییر کند.