گروه فرهنگ و هنر: «مهدی گلشنی»، استاد دانشگاه صنعتی شریف، چهره ماندگار فیزیک و متخصص فلسفه علم معتقد است مصرفگرایی موجود در جامعه ایرانی نتیجه رها ماندن عرصه فرهنگ در دوره بعد از جنگ تحمیلی بوده است. او تقریبا همه علل بروز این وضعیت مصرفزده را به بیفرهنگی یا فقدان وضعیت معنادار فرهنگی ارجاع میدهد و روی پیوند مصرفگرایی حاد در عرصههای مختلف مادی و معنوی با بیهویت و بیمایگی فرهنگی و اخلاقی انگشت میگذارد. متن کامل گفتوگو با این استاد فلسفه علم دانشگاه در ادامه آمده است:
مصرفگرایی موجود در جامعه امروز ما از جهتی بیش از بررسیهای سیاسی و اقتصادی، نیاز به بررسیهای فرهنگی دارد. چون به نظر میرسد که این نوع مصرفگرایی عام و حاد که در بسیاری موارد متظاهرانه و ناشی از بحران هویت است نیازمند بررسیهای بنیادین در حوزههای فرهنگ و اندیشه است. تقلیل این وضعیت به یک فرایند عرضه و تقاضایی و خرید و فروش یک بدفهمی فاحش است که نباید دچارش شد. به نظر میرسد ما به طور خاص بعد از جنگ در جریان پذیرش نوع خاصی از توسعه، بسیاری از مناسبات مبادلهای و مصرفی و کالایی را بدون هیچ نگرش انتقادی و به طور نااندیشیده پذیرفتیم که نتیجه آن هم چیزی نبود جز فاصله گرفتن از آرمانهایی اصیل که در انقلاب اسلامی شعارش را داده بودیم. این پذیرش هم به یک دولت و چند دولت خلاصه نمیشود و میتوان گفت از آن زمان تا همین امروز همه دولتهای ما در این سیاستهای مبادلهای و مبتنی بر بازار آزاد با هم هم داستان بودهاند. همه اینها باعث شد که از نظر فرهنگی به جایی برسیم که با ایدهآلهایمان شدیدا فاصله داشته است و اگر پیش از آن دوره ارزشهای اخلاقی هویت فرد را رقم میزد، امروز در جامعه ما هویتها صرفاً بر مبنای ماشین و لباس و خانه و محله و پول و حساب بانکی و… تعیین میشود. یعنی امروز همه هویت فرهنگی ما وابسته به یکسری از ارزشها و کالاهای مصرفی است و این فرهنگ کالایی دارد روز به روز هم بدتر میشود. چقدر با پیشفرض بنده موافق هستید و تحلیل شما از این شرایط چیست؟