۱۴۰۳/۱۰/۱۱ ۱۳:۳۹
پرسش:
آیا این مطلب که روح انسانی پس از مرگ دوباره بعد از چند سال در قالب جسم جدید به دنیا برمیگردد، درست است یا نه؟
پاسخ:
بازگشت چندباره روح انسان به دنیا پس از مرگ در قالب بدنهای جدید، یا همان تناسخ(سَمسارَه)،(1) از آموزههای ادیان هندی است(2) که در ادیان مصری قدیمی نیز رواج داشت.(3) از این منظر، چرخه مرگ و زندگی آنقدر ادامه مییابد تا رهایی حاصل شود و روح انسان به سرای دیگر منتقل گردد. اما پیش از رهایی، چندین بار روح انسان به دنیا باز میگردد و هر بار متناسب با آنچه در زندگی سابق انجام داده است (که اصطلاحاً کارمَه(4) نامیده میشود) در موقعیت جدیدی متولد میشود که بهتر یا بدتر از زندگی گذشته است. حتی گفته شده که چه بسا روح انسان در کالبدهای غیرانسانی (مثل گاو یا درخت یا سنگ) نیز حلول یابد و مدتی اسیر آنها باشد!(5)
فاصله مرگ تا تولد دوباره، در مذاهب و فرقههای ادیان شرقی، متفاوت است. مثلاً در مکتب وجرهیانه در بودیسم، 49 روز زمان لازم است تا انتقال رخ دهد. بوداییهای وجرهیانه برای این ایام، دستورالعملهایی برای روح مُرده ذکر کردهاند تا روح مرده در آنجا این کارها را انجام دهد.(6)
طرفداران و موافقان آموزه تناسخ، برای اثبات تناسخ به ادلهای استناد کردهاند که قابلقبول نیست. عقل، آیات و روایات، گواه بر این هستند که پس از مرگ، روح آدمی، راهیِ برزخ میشوند و جز در موارد استثنائی، کسی به دنیا باز نمیگردد. در ادامه توضیحات بیشتر تقدیم میشود.
نقد و بررسی ادله موافقان و مخالفان تناسخ در قالب دو نکته
نکته اول: ادله موافقان تناسخ
موافقان تناسخ برای اثبات تناسخ به ادلهای استناد کردهاند که در ادامه به نقد و بررسی آنها میپردازیم: