تلوبیون، سرویس ایرانی ویاودی (VOD) و خدمات رسانهای در اینترنت است که ارائه خدمت آن به پخش زنده و آرشیوی برنامههای ۶۰ کانال تلویزیون و رادیویی سازمان صداوسیما در بستر اینترنت محدود میشود. در سال ۱۳۹۹ سازمان صداوسیما اقدام به خرید کل سهام تلوبیون کرد و در نتیجه، تلوبیونپلاس را ساخت که خدمت جدیدی را (اشتراک فیلم و سریالهای ایرانی و خارجی با دوبله فارسی) به طور رایگان ارائه میداد.
با ارائه رایگان این خدمت، ورود تلوبیونپلاس به عرصه بازار ویاودیها در سال ۱۴۰۰، واکنشهای زیادی در پی داشت. در این گزارش قرار است به تحلیل این پلتفرم و نحوه ارائه خدمت آن بپردازیم و به این سوال پاسخ دهیم که آیا این اقدام باعث پیشرفت صنعت ویاودی در ایران میشود یا این احتمال وجود دارد که از بین رفتن تدریجی آن را در پی داشته باشد؟
همانطور که گفته شد، باید به این نکته توجه کنیم که تلوبیون در واقع یک پلتفرم برای تماشای رایگان آرشیو فیلمها، سریالها و برنامههای پخششده از صداوسیماست؛ ولی در پلتفرم تلوبیونپلاس فیلمها و سریالهای داخلی و خارجی فراتر از آرشیو صداوسیما برای کاربران در درسترساند. نکته مهم دیگر آنکه این سرویس به صورت رایگان در اختیار مخاطبان قرار میگیرد. مسالهای که باعث تمایز تلوبیون و سایر ارائهدهندگان خدمت در این حوزه میشود، تامین مالی آن توسط دولت و حاکمیت و به طور دقیقتر، سازمان صداوسیماست.
حال این سوال پیش میآید که چرا باید دولت و حاکمیت در این حوزه بدین شکل دخالت کنند. به طور کلی، دولتها به واسطه پدیدهای به نام شکست بازار، در بازارها وارد میشوند تا مشکلاتی از قبیل تامین کالای عمومی، وجود اثرات خارجی، اطلاعات نامتقارن و انحصار را از بین ببرند. پس از این منظر، قاعده کلی آن است که دلیلی برای ورود و مداخله دولتها در بازارهای مختلفِ ارائه خدمات و کالا، چه به صورت راهاندازی یک شرکت یا خدمت دولتی یا حاکمیتی و چه با راههای دیگری مانند اعطای کمکهای مالی، وجود ندارد؛ مگر آنکه مشکلات یادشده در بازار دیده شوند یا احتمال پیدایش آنها وجود داشته باشد. در ادامه، بازار ویاودیها در ایران را از این منظر به صورت دقیقتر بررسی خواهیم کرد.