رامین رستمیان، کارشناس اقتصاد توسعه در گفتوگو با «جوان» اهمیت اجرای طرح تعویض ۲۰ میلیون بخاری فرسوده با مدلهای پربازده آن را واکاوی کرد
جوان آنلاین: در حالی که هر سال با آغاز فصل سرما، ناترازی گاز به تعطیلی صنایع، مازوتسوزی و تشدید آلودگی هوا منجر میشود، با تکیه بر اسقاط کامل بخاریهای فرسوده و توقف فروش این تجهیزات پرمصرف در بازار با تأمین مالی صنایع، میتوان یکی از مؤثرترین و کمهزینهترین مسیرهای خروج از بحران انرژی و رفع ناترازی گازی زمستانی صنایع را اجرا کرد.
ناترازی گاز در زمستان به یکی از چالشهای تکراری اقتصاد ایران تبدیل شده است؛ چالشی که پیامدهای آن هر سال در قالب افت تولید صنعتی، محدودیت صادرات و افزایش مصرف سوختهای آلاینده نمایان میشود. با وجود برخورداری کشور از ذخایر عظیم گاز، مصرف بالای بخش خانگی و استفاده گسترده از بخاریهای فرسوده و غیربهینه، فشار سنگینی بر شبکه گاز وارد کرده است. تا زمانی که این تجهیزات قدیمی در منازل و بازار وجود دارد، عبور از بحران ناترازی صرفاً در حد شعار باقی خواهد ماند.
کارشناسان انرژی معتقدند تعویض بخاریهای فرسوده بدون اسقاط قطعی آنها، نتیجهای جز بازتولید بحران ندارد. بخاریهایی که تنها از یک خانه جمعآوری شوند، اما اسقاط نشوند، بهراحتی دوباره وارد چرخه مصرف میشوند و همان میزان گاز را هدر میدهند. از همین رو، اسقاط کامل و غیرقابل بازگشت این تجهیزات باید بهعنوان پیششرط هر طرح اصلاح مصرف در دستور کار دولت قرار گیرد؛ اقدامی که مشابه آن در طرح اسقاط خودروهای فرسوده تجربه شده است.
در کنار اسقاط، ممنوعیت فروش بخاریهای فرسوده و غیراستاندارد یک الزام فوری است. عرضه این تجهیزات در مغازهها، به معنای تداوم اتلاف انرژی و تشدید ناترازی گاز است. بر همین اساس، همه واحدهای صنفی باید مکلف به جمعآوری این بخاریها از بازار شوند و دستگاههای نظارتی نیز با متخلفان برخورد جدی داشته باشند. استمرار فروش بخاریهای فرسوده، عملاً تمام سیاستهای مدیریت مصرف را بیاثر میکند. نکته کلیدی دیگر، تأمین مالی سریع طرح تعویض بخاریها با محوریت صنایع است. صنایعی که هر زمستان به دلیل کمبود گاز با کاهش تولید یا توقف خطوط مواجه میشوند، بیشترین نفع را از اجرای این طرح خواهند برد. مشارکت صنایع در تأمین مالی تعویض بخاریهای فرسوده، یک بازی برد – برد است. پس از جمعآوری بخاریهای فرسوده از منازل و بازار، مسئولیت دولت و صنایع تنها به تعویض محدود نمیشود. اسقاط اصولی این تجهیزات باید بهصورت مشترک انجام شود تا امکان بازگشت آنها به بازار به صفر برسد. این فرآیند، علاوه بر کنترل مصرف گاز، میتواند زمینهساز توسعه زنجیره بازیافت و تأمین مواداولیه برای صنایع فلزی نیز باشد. عبور از ناترازی گاز نیازمند تصمیمی قاطع است که با تکیه بر تعویض سریع بخاریهای فرسوده با مدلهای پربازده، اسقاط کامل تجهیزات قدیمی، ممنوعیت فروش بخاریهای غیراستاندارد و تأمین مالی طرح با مشارکت صنایع امکانپذیر خواهد شد. اگر این تصمیمها امروز اجرایی نشود، فردا هزینههای سنگینتری در قالب تعطیلی صنایع، تشدید آلودگی هوا و از دست رفتن فرصتهای اقتصادی به کشور تحمیل خواهد شد. بحران ناترازی گاز با تعارف حل نمیشود؛ با اقدام فوری و تصمیم سخت حل میشود. در حالی که هر سال با آغاز فصل سرما، ناترازی گاز به تعطیلی صنایع، مازوتسوزی و تشدید آلودگی هوا منجر میشود، با تکیه بر اسقاط کامل بخاریهای فرسوده و توقف فروش این تجهیزات پرمصرف در بازار با تأمین مالی صنایع، میتوان یکی از مؤثرترین و کمهزینهترین مسیرهای خروج از بحران انرژی و رفع ناترازی گازی زمستانی صنایع را اجرا کرد.