اقتصاد۲۴- ماجرای فساد چای دبش ابعاد گستردهای دارد و هر بار جزئیات جدیدی از این پرونده منتشر میشود. بررسی «شرق» از صورتهای مالی چای دبش که از بیانیه ثبت انتشار اوراق مرابحه شرکت در سال ۱۴۰۱ استخراج شده است، نشان میدهد که کل سود بهدستآمده شرکت چای دبش در سال ۱۴۰۰ فقط صد میلیارد تومان بوده است؛ اما افزایش سرمایه شرکت از محل آورده سهامداران آن در همین سال، یعنی اکبر رحیمی درآبادی و خانواده او، ناگهان به حدود ششهزارو ۹۰۰ میلیارد تومان رسیده است! در واقع مالک چای دبش و خانواده او ناگهان در یک سال نزدیک به ۶۹ برابر سود سالانه چای دبش را به دست آورده و آن را در شرکت خانوادگیشان سرمایهگذاری کردهاند.
یکی دیگر از نکات قابل ذکر درباره پرونده شرکت چای دبش این است که با وجود توضیحات مسئولان نظارتی درباره بازشدن پرونده این شرکت از سال قبل، مجوز انتشار اوراق مرابحه آن در خرداد سال جاری از طرف سازمان بورس و اوراق بهادار صادر شده است و نکته دیگر آنکه برخی فعالان اقتصادی ازجمله علی شریعتی، عضو اتاق بازرگانی ایران، احتمال میدهند که مالک چای دبش، چای ایرانی را به کنیا صادر کرده و از آنجا بهعنوان چای خارجی به کشور وارد کرده است.
در هر صورت به عقیده شریعتی و بسیاری از فعالان اقتصادی، ابعاد این پرونده به حدی گسترده و بزرگ است که امکان چنین فسادی بدون همراهی احتمالی برخی در سازمانهای اجرائی امکانپذیر نبوده است.
پرونده تخلفات چای دبش زوایای جدیدی پیدا کرده است. این شرکت که بنا بر گفته سازمان بازرسی کل کشور در سالهای ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۱ مبلغی معادل سهمیلیاردو ۳۷۰ میلیون دلار ارز برای واردات چای و ماشین آلات دریافت کرده، نهفقط بیش از نیاز داخلی بهویژه سال ۱۴۰۱ چای وارد کرده است، بلکه شاهد مغایرتهای سنگین بیش از یک میلیارد دلاری درباره مبلغ واردات چای از طرف این شرکت در مقایسه با مبلغ ارزهای دریافتی هستیم. درباره واردات ماشینآلات هم موضوع مشابهی را مشاهده میکنیم.
بر اساس گفتههای رئیس قوه قضائیه که در روز پنجشنبه ۱۶ آذرماه سال جاری منتشر شد، شرکت چای دبش در سال ۱۳۹۸ مبلغ دو میلیون دلار، پس از آن ۲۱ میلیون دلار و در سالهای ۱۴۰۰ و ۱۴۰۱ به ترتیب معادل ۶۰ درصد و بیش از ۷۰ درصد از کل واردات چای را انجام داده است. همچنین بر اساس آمار سازمان بازرسی کل کشور، از سهمیلیاردو ۳۷۰ میلیون دلار ارز تخصیصیافته به این شرکت، یکمیلیاردو ۴۷۲ میلیون دلار آن ارز تخصیصیافته به واردات ماشینآلات و یکمیلیاردو ۸۹۸ میلیون دلار آن مربوط به واردات چای بوده است. براساساین به سایت گمرک مراجعه میکنیم تا آمار واردات چای در سالهای ۱۴۰۰ و ۱۴۰۱ را ببینیم. واردات چای با پنج تعرفه گمرکی به کشور وارد میشود.
بیشترین حجم و مبلغ واردات به تعرفههای چای سیاه تخمیرشده تخصیص داده شده است. در سال ۱۴۰۰ کل واردات پنج تعرفه بر اساس جداول گمرک ایران، مبلغی در حدود ۳۸۵ میلیون دلار برای واردات نزدیک به ۷۵ هزار تن بوده است. همچنین در سال ۱۴۰۱ که شاهد رشد سنگین واردات چای بودهایم، میزان واردات چای به بیش از ۱۱۲ هزار تن به ارزشی در حدود ۶۸۱ میلیون دلار رسیده که این میزان بیشتر از دو برابر نیاز سالانه کشور به چای خارجی است. با در نظر گرفتن گفتههای رئیس قوه قضائیه که در این دو سال معادل ۶۰ و بیش از ۷۰ درصد واردات چای از طرف شرکت چای دبش انجام شده است و با در نظر گرفتن مقادیر سالهای ۹۸ و ۹۹، مبلغ کل واردات چای این شرکت در چهار سال اشارهشده از سوی سازمان بازرسی کل کشور به رقمی در حدود ۷۵۰ میلیون دلار میرسد که نسبت به ارز تخصیصیافته بابت واردات چای به این شرکت که مبلغ یکمیلیاردو ۸۹۸ میلیون دلار است، مغایرت وحشتناک در حدود یکمیلیاردو ۱۴۸ میلیون دلار دارد و مشخص نیست که این شرکت با مابقی ارزهای تخصیصیافته چه کرده است؟!