اقتصاد۲۴- مطابق با اسناد و قوانین بالادستی کشور نظیر سند جامع اقتصاد مقاومتی مواردی از قبیل «انتقال فناوریهای پیشرفته، گسترش و تسهیل تولید، صادرات کالا و خدمات و تأمین نیازهای ضروری و منابع مالی از خارج» بهعنوان اصلیترین مأموریتهای مناطق آزاد و ویژه اقتصادی عنوان شده است.
از سوی دیگر، بر اساس ماده یک قانون چگونگی اداره مناطق آزاد، «تسریع در انجام امور زیربنایی»، «عمران و آبادانی رشد و توسعه اقتصادی»، «سرمایهگذاری و افزایش درآمد عمومی»، «ایجاد اشتغال سالم و مولد»، «تنظیم بازار کار و کالا»، «حضور فعال در بازارهای جهانی و منطقهای»، «تولید و صادرات کالاهای صنعتی و تبدیلی» و «ارائه خدمات عمومی» بهعنوان ۸ هدف اصلی این اشاره شده است.
همچنین مطابق با بند ۱۱ سیاستهای اقتصاد مقاومتی، تمامی عناوین گفته شده باید به توسعه حوزه عمل مناطق آزاد و ویژه اقتصادی کشور منجر شود، اما بررسی عملکرد مناطق آزاد از سال ۱۳۶۹ (پس از تصویب برنامه اول توسعه و ایجاد سه منطقه آزاد کیش، قشم و چابهار) حکایت از ماجرای دیگری دارد.
البته حجتالله عبدالملکی، مشاور رئیسجمهور و دبیر شورایعالی مناطق آزاد و ویژه اقتصادی، این مناطق را بهشت سرمایهگذاری فعالان اقتصادی خارجی و داخلی عنوان کرده است، هر چند پیش از تصدی مسئولیت در دولت سیزدهم، عبدالملکی، سرمایهگذاری خارجی را استثمار کشورها عنوان کرده بود، به عقیده مشاور رئیسجمهور در آن مقطع زمانی، ایران مهد سرمایه بوده و نیاز به سرمایهگذاری خارجی نداشت.
البته ازایندست اظهارنظرها همواره در ایران بهوفور مشاهده شده است، اما نکته اصلی به بحث عملکرد مناطق آزاد مربوط میشود، درواقع دولت و شخص دبیر شورایعالی مناطق آزاد کشور همواره بر بهبود عملکرد این مناطق تأکید داشتهاند، اما آمارهای رسمی از گمرک جمهوری اسلامی ایران بیانگر آن است که از ابتدای سال ۱۴۰۲ تا پایان دیماه، نزدیک به ۴.۸ میلیارد دلار انواع کالا به مناطق آزاد و تجاری کشور وارد شده است.
در همین مدت شاهد صادرات ۲ میلیارد دلاری از مناطق آزاد ایران به دیگر نقاط جهان بودهایم، با این تفاسیر، تراز تجاری مناطق آزاد تجاری کشور در ۱۰ ماه گذشته، منفی ۲.۸ میلیارد دلار بوده است.
میزان واردات
میزان صادرات
نام منطقه
۷۰،۳۴۸،۹۵۴،
۰
منطقه آزاد کیش
۲۹۴،۴۰۱،۵۹۶،
۱۷۳،۲۸۱،۰۰۱
منطقه آزاد قشم
۳۵،۲۰۷،۲۶۷،
۰
منطقه آزادشهر فرودگاهی امام خمینی
۷۸۸،۷۹۱،۳۶۸،
۱۵۹،۸۵۳،۰۲۹
منطقه آزاد تجاری انزلی
۶۵۱،۹۵۵،۹۰۱،
۸،۱۰۶،۹۱۸
منطقه آزاد تجاری حسن رود انزلی
۶۵۰،۷۵۵،۲۹۵،
۱۶۳،۹۸۹،۹۵۶
منطقه آزاد تجاری اروند – خرمشهر
۳۷،۹۷۲،۲۱۳،
۸۳،۷۱۹،۱۰۵
منطقه آزاد تجاری اروند – آبادان
۱،۰۵۷،۰۳۸،۵۳۱،
۱۰۸،۲۲۱،۹۷۷
منطقه آزاد تجاری چابهار
۶۷۹،۷۳۷،۰۱۴،
۱۵۳،۰۵۰،۴۷۶
جلفا گمرک (منطقه آزاد ارس)
۵۲۲،۲۳۵،۳۷۹،
۱،۱۰۶،۰۴۹،۲۶۱
بازرگان (منطقه آزاد ماکو)
۴،۷۸۸،۴۴۳،۵۱۸،
۱،۹۵۶،۲۷۱،۷۲۳
مجموعه کل مناطق آزاد کشور