سیاستگذار باید بپذیرد، علاوه بر قوانین و مقرراتی که تصویب میکند، رفتار سایر ذینفعان هم در زیستبوم تولید محتوا اثر میگذارد و حتی اپراتورها نیز این امکان را دارند که ضمن بهرهبردن از ابزارهای خود رفتار کاربران در شبکه را شکل دهند، برای مثال همانطور که گفته شد، تولیدات محتوایی کاربر پسند را اجرا کنند و بر بستر سکوهای خارجی منتشر کنند یا سایر اقداماتی که ممکن است از سوی آنها انجام گیرد تا کاربر از محتوای بیشتری بر بستر سکوهای بینالمللی استفاده کنند
جوان آنلاین: شورای عالی فضای مجازی در آبان سال ۹۵ در سند «تبیین الزامات شبکه ملی اطلاعات» مزیت بخشی به ترافیک داخلی در مقابل ترافیک بینالملل را تصویب کرد و کمیسیون تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی هم بعد از بهمن همان سال، نیمبها شدن ترافیک داخلی در قیاس با قیمت بستههای بینالمللی را تأکید کرد، اما این مصوبه براساس تصریح مسئولان وقت هم در رسیدن به اهداف خود موفق نبوده و امروز بیش از هر زمانی لزوم بازنگری آن احساس میشود.
اخیراً جشن هجدمین سالگرد شروع به فعالیت یکی از اپراتورها، به عنوان یک اپراتور سیار کشور بود و مدیرعامل آن در نشست خبری با اصحاب رسانه به موضوع نیمبها بودن ترافیک داخلی، در قیاس با قیمت بستههای اینترنت بینالملل اشاره کرد و افزود: براساس مقررات موجود، ترافیکی که منبع و محل مصرف آن داخلی است با نرخ نیمبها محاسبه میشود، مدلی که فقط در ایران اجرا میشود و نمونه آن در کشور دیگری وجود ندارد! همین مقررات نرخ محاسبه ترافیک برای پیامرسانها را یکسوم بهای اینترنت بینالملل تعیین کرده است، اما معتقدم مقررات مذکور از این جهت که تأثیر مثبتی در افزایش حجم محتوای داخلی باشد، طرح موفقی نبوده است.
وی در این نشست اضافه کرد: ما پیشنهاد جایگزین خود را به مرکز ملی فضای مجازی دادهایم و موضوع در حال بررسی است، در این طرح پیشنهاد کردهایم، ترافیک داخلی نیز با نرخ تمام بها محاسبه شود، در عوض بخشی از درآمد حاصل شده به صاحب سکو و تولید کننده محتوا پرداخت شود.
در رابطه با بخش دوم پیشنهاد مدیرعامل این اپراتور، یعنی تسهیم درآمد حاصل از فروش ترافیک میان اپراتورها، سکوها و تولیدکنندگان محتوا، شورای عالی فضای مجازی در جلسه مورخ ۳ بهمن ۱۴۰۲، خود سند دو فوریتی «سیاستها و الزامات تعرفهگذاری شبکه و تسهیم درآمد محتوا» را تصویب کرد. اما تجربیات زیسته ما نشان میدهد، هنوز به مرحله اجرا نرسیده است و سهمی از درآمد ترافیک اینترنت به تولیدکنندگان محتوا نمیرسد، از طرفی جزئیات این سند هم در دسترس اصحاب رسانه نیست، برای مثال ما نمیدانیم، براساس محتوای سند مذکور اختصاص درآمد به محتوای بومی، فقط براساس ترافیک مصرف شده خواهد بود یا مانند برخی سکوهای بزرگ جهانی صرف بازدید هم منجر به حصول درآمد میشود؟ سکوها یا اپراتورها از چه زمانی ملزم به پرداخت حق تولید ترافیک به کاربران هستند و این الزام در خصوص چه میزان از درآمد ترافیکی آنها، از محتوای داخلی خواهد شد؟
البته، صرفنظر از پاسخ این سؤالات که در هالهای از ابهام است به نظر میرسد، مدیرعامل اپراتور مذکور در سخنان خود به طور ضمنی به بخش مغفول مانده سند تصویب شده در بهمنماه ۱۴۰۲ پرداخته است، هنوز مشخص نیست، این سند تدبیری هم برای بهای ترافیک داخلی در نظر گرفته است یا چنین چیزی در متن سند وجود ندارد، اما پرواضح است، استمرار اجرای مصوبه مذکور کمک چندانی به زیستبوم تولید محتوای بومی کشور نخواهد کرد چراکه اجرای آن شیرینی چندانی برای بخش عمده کاربران ندارد. از طرفی اپراتورهای مخابراتی نیز به همین جهت رغبت چندانی به تلاش برای افزایش حجم مصرفی بر بستر سکوهای داخلی ندارند و گاهی حتی بالعکس علاقهمند هستند، میزان ترافیک مصرفی سکوهای بینالمللی افزایش پیدا کند.