دوشنبه ۱۶ شهریور ۱۴۰۵ – ۰۹:۳۱
بهروایت اسناد آرشیو امنیت ملی آمریکا
تحلیل سازمان سیا از اوضاع ایران در آستانه ۱۷ شهریور ۱۳۵۷
حوزه/ سندی که در پی آمده است، پیشنویس گزارش سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا که حدوداً سپتامبر ۱۹۷۸ (شهریور ۱۳۵۷) تهیه شده، تصویری مسئلهمند از وضعیت ایران در یکی از حساسترین برهههای در بردارنده حوادث منتج به انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ ارائه میدهد. آنچه از این سند قابل استنباط است، درک تحلیلگران سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا از ماهیت چندلایه بحرانی است که ایران آن روز را در برگرفته بود، بحرانی که ریشههای آن نه در یک رویداد منفرد، بلکه در تلاقی پیچیدهای از تحولات اجتماعی، اقتصادی و سیاسی نهفته بود. یک هفته پیش از حادثه ۱۷ شهریور و اعلام حکومت نظامی، تحلیلگران سیا با نگاهی فراتر از ناآرامیهای سطحی، به آسیبشناسی ساختاری نظام سیاسی و اجتماعی ایران پرداخته بودند.
سرشت متناقض مدرنیزاسیون پهلوی
شاید مهمترین نکتهای که این سند بر آن انگشت مینهد، سرشت و ماهیت متناقض بحران ایران است. جملهای بسیار تأمل برانگیز در این راستا در متن گزارش سازمان سیا آمده است: «به طور متناقضی ناآرامی که شاه را تهدید میکند تا حد زیادی زاییده موفقیت او در ایجاد تغییرات اجتماعی و توسعه اقتصادی بوده است». تحلیلگران سیا مشکل اصلی را در شکست مدرنیزاسیون نمیپنداشتند، بلکه در ولع بیش از اندازه شاه در پیشبرد آن و ناتوانی نهادهای موجود در هماهنگی جامعه با این تغییرات شتابان میدانستند. بهتصریح گزارش سیا، سرعت تحولات به قدری بود که «از توانایی نهادهای اجتماعی، اقتصادی و سیاسی کشور برای انطباق با آن پیشی گرفته بود». این تشخیص، ایران را از سایر کشورهای در حال توسعه که با شکست مدرنیزاسیون دست و پنجه نرم میکردند، متمایز میساخت؛ در ایران، مدرنیزاسیون به ثمر نشسته بود، اما ثمرات آن چنان سنگین و سریع بر شاخههای نهادهای سنتی فرود آمده بود که آن نهادها از تحمل این بار فرو میریختند. این تحلیل از آن جهت حائز اهمیت است که نشان میدهد ریشههای انقلاب ایران را نه در فقر و عقبماندگی، که در شکاف میان توسعه اقتصادی و توسعه نهادی و انطباق با ظرفیتهای واقعی اجتماعی باید جستوجو کرد، شکافی که هر چه عمیقتر میشد، ساختار سیاسی را شکنندهتر میساخت.
حوزه / مراسم افتتاحیه سال تحصیلی جدید در مدرسه علمیه ولی عصر(عج) سامن با سخنرانی حجتالاسلام والمسلمین ارزنده امام جمعه ملایر برگزار شد.