تحلیل جامعه شناختی انحرافِ خواص و مردم در عصر امام حسین (ع)/ تبلیغ، تطمیع و تهدید؛ سه ابزار مهم سیاستمداران برای ایجاد انحراف در جوامع/ ضعف ایمان، زمینه اجتماعی انحراف جامعه است

زمينه ديگر، ضعف ايمان مردم بود. به خصوص در منطقه شام كه مردم فاقد مربيان دينى بودند، اين ضعف بيش تر مشهود بود. حتى در خود مدينه كه مردم زير نظر پيغمبر اكرم(صلى الله عليه وآله) تربيت شده بودند و هنوز مدتى از وفات پيامبر اكرم(صلى الله عليه وآله) نگذشته بود، داستان غدير را فراموش كردند، چه رسد به مردم شام در آن روزگار كه داستان هاى عجيبى درباره نادانى و جهالتشان در تاريخ ثبت شده است. اين ها زمينه هايى بود كه معاويه از آن استفاده مى‌كرد:«جهالت مردم»، «نازل بودن سطح فرهنگ مردم»، «حاكم بودن روح قبيله اى»؛ در اصطلاح به اين موارد «زمينه» مى‌گويند.