اقتصاد ۲۴ – صادرات فرش دستباف ایران که زمانی یکی از نمادهای قدرت نرم اقتصادی کشور و منبع پایدار ارزآوری غیرنفتی بود، در سالهای اخیر به شکلی معنادار وارد مسیر نزولی شده است، مسیری که دیگر نمیتوان آن را صرفا به تحریم یا رکود جهانی نسبت داد. از دههها یا شاید بهتر باشد بگوییم قرنهای پیشین، فرش ایرانی در جهان به عنوان مهمترین کالای صادراتی این کشور در جهان شناخته میشد و رقیبی هم نداشت. مبالغ هنگفتی هم برای فروش آن عاید تجار و کشور میشد.
حال با سقوط آزاد فروش فرش چه در تعداد و چه در حجم مالی آن روبهرو شدهایم، اتفاقی که بیش از هر چیز نشانه فرسایش یک مزیت تاریخی است که در نبود سیاستگذاری دقیق، حمایت هدفمند و درک صحیح از بازار جهانی، بهتدریج در حال حذف شدن از سبد صادراتی ایران است.
بررسی روندها نشان میدهد صادرات فرش دستباف ایران که در دهه ۷۰ و اوایل دهه ۸۰ شمسی، سالانه بیش از ۲ میلیارد دلار ارزآوری داشت، امروز به سطوحی رسیده که حتی در مقایسه با کشورهای نوظهور این صنعت نیز قابل دفاع نیست. طی سالهای اخیر، ارزش صادرات فرش ایران به زیر چند صد میلیون دلار سقوط کرده و در برخی سالها حتی به مرزهای نگرانکنندهتری نزدیک شده است. این افت تنها عددی نیست، بلکه بیانگر خروج تدریجی ایران از بازارهایی است که زمانی بهصورت سنتی در اختیار داشت.