اقتصاد۲۴- «جمهوری اسلامی ایران؛ نه یک کلمه بیشتر و نه یک کلمه کمتر.» این سخن بنیان گذار جمهوری اسلامی ایران بارها از سوی تحلیل گران و کنشگران عرصه عمومی مورد بحث و تحلیل قرار گرفته است. برخی از مفسران معتقدند از آن جا که جمهوریت در دوران مدرن ریشه دوانده و اسلامیت پای در سنت و فرهنگ ایران داشته این دو ترکیب «جمهوری» و «اسلامی» را میتوان همان نسخه سیاسی «سنت» و «مدرنیته» در کشور دانست؛ در این ترکیب اسلامیت به عنوان سنت مانع غربزدگی و شرقزدگی در کشور و جمهوریت به عنوان نماد اتکا به آرای عمومی و عقل سلیم مانع از تحجر در نظر گرفته میشوند.
با این حال رفته رفته، صف آراییهای سیاسی ذیل جمهوریت و اسلامیت شکل گرفت و هر کدام از این شعارها نوع کنش ورزی طرفداران خود را توجیه میکرد. آنها که خود را به جمهوریت پایبندتر معرفی کرده از آنجا که جمهوریت نگاهی نهادی و فرآیندی به امور سیاسی دارد کنشهای خود را از مجرای تشکلها به پیش بردهاند. حال آنکه آنان که مدعی پیشبرد اسلامیت بودهاند اگر فعالیت سیاسی را تشکل محور دنبال کردهاند تشکیلاتشان نیز بیشتر چهره هیاتی به خود داشته تا حزب و دسته سیاسی. در ادبیات خالصترین گروههای مدعی اسلامیت، شعارها به «حکم خدا»، «تقوی»، «ارزشهای انقلاب»، «غربستیزی»، و واژگانی از این دست ختم میشود.
برخی از چهرههای این گروه در چند سال گذشته ابایی نداشتهاند که به جای جمهوری اسلامی از واژه «حکومت اسلامی» استفاده کنند. به این ترتیب آنها بر خلاف گروههایی که اصل جمهوریت را مورد توجه قرار میدهند، در عمل حتی به مقابله با تشکیلات سیاسی نیز برخاستهاند و برای حاکمیت سیاسی نیز هزینه زا بودهاند.
«نیروهای خودسر»، «لباس شخصی ها» و «کفن پوشان» مشت نمونه خرواری از این گروهها هستند که اگرچه از نظر ظاهری با همدیگر تفاوتهایی دارند، اما از نظر ماهیت از یک تبار فکری مدعی مقدس مآبی به شمار میروند؛ که بر خلاف پیشبرد اهداف خود از طریق مجاری رسمی، در عمل حتی دست به اقداماتی زدهاند که برای اصل حاکمیت سیاسی نیز هزینه زا بودهاند.
در روزهای اخیر، پس از قتل امیرمحمد خالقی دانشجوی دانشگاه تهران اصطلاح لباس شخصیها دوباره بر سر زبانها افتاد. با شروع اعتراضات دانشجویان نسبت به وضعیت کوی دانشگاه تهران، اخباری از حضور برخی نیروهای لباس شخصی و به تنش کشاندن اعتراضات منتشر شده است؛ نیروهایی که از نامشان پیداست بدون عنوان، هویت و وظیفه رسمی وارد عمل میشوند. حسین حسینی، سرپرست دانشگاه تهران که در بین دانشجویان معترض کوی دانشگاه حضور داشته، به نقش لباس شخصیها در ایجاد تنش در این تجمعات پرداخته و به ایسنا گفته: «نکتهای که در شب تجمع دانشجویان افتاد این بود که یکی از افرادی که به عنوان لباس شخصی مطرح میشود، بدون آرم و مشخصهای پشت درب ورودی اصلی قرار گرفتند. همزمان تعدادی از دانشجویان دانشگاه تهران نیز قصد ورود به داخل فضای کوی داشتند که ما اعلام کردیم همه دانشجویان میتوانند بدون مانعی وارد کوی شوند و هیچ عناصر بیرونی در بین آنها وجود ندارد.»