به گزارش مجله خبری تپـــــور از تالش، زابیل محرم اوف مدیر تلویزیون او تی وی دیاسپوریای تالشیهای جمهوری آذربایجان در روسیه، بیست و ششم دیماه سال گذشته در دانشگاه تهران حاضر شد و در بزرگداشت ژنرال علی اکرم همتاوف شرکت کرد. همت اوف اندکی پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی بهعنوان معاون وزیر دفاع جمهوری آذربایجان در دولت ابوالفضل ایلچی بگ، دست به کودتا زد و جمهوری تالش مغان را در جنوب شرق این کشور و در همسایگی استانهای گیلان و اردبیل با پایتختی لنکران تأسیس کرد. همزمان سرهنگ صورت حسیناف نیز در گنجه اعلام استقلال کرد.
با روی کار آمدن حیدر علیاوف، ارتش به جمهوری تالش مغان حمله برد و این جمهوری را برچید. همت اوف نیز دستگیر و به اعدام محکوم شد اما وساطتهای بینالمللی حکم اعدام را به زندان ابد تغییر داد. با این همه در سال ۲۰۰۴ به دلیل بیماری ناشی از شکنجههای طولانی بیم مرگ او میرفت که باز اعتراضهای بینالمللی از سر گرفته شد و دولت به ناچار با ابطال تابعیت، او را از کشور اخراج کرد. همتاوف به هلند رفت و نام خود را به همتزاده تغییر داد.
او معتقد بود عهدنامههای گلستان و ترکمانچای فاقد اعتبار است و تالشستان باید به ایران ملحق شود.
همتزاده در سال ۲۰۲۲ در غربت فوت کرد اما تا آخرین نفس از ایران گفت و نوشت.
پس از برچیده شدن جمهوری تالش مغان، فشارها به مردم این مناطق بالا گرفت. بویژه اینکه تالشها به عنوان مردمی پایبند به تشیع مخالف سیاستهای رایج شیعهزدایی و اسلامزدایی بودند.
به همین دلیل بخش بزرگی از فعالان سیاسی، فرهنگی و مذهبی تالش در این سالها ناچار از مهاجرت شدند که زابیل محرم اوف نیز یکی از آنهاست. زابیل نهتنها مقلد رهبری است، بلکه تأکید میکند که ما تالشهای روسیه، رئیسجمهور ایران را نیز رئیسجمهور خود میدانیم. محرماوف چندی پیش از سفر به ایران، همراه با اسماعیل شعبانوف دستیار پوتین و رئیس دیاسپوریای تالش، به سفارت ایران در مسکو دعوت شده بود که تصویر این دیدار نیز خبرساز شد.
خداوند مسئولیت بزرگی به دوش ما تالشها گذاشته است؛ از یک طرف در جمهوری آذربایجان، اغلب کانونهای اصلی تشیع و دفاع از حریم اهل بیت(ع) جزء تالش هستند. از طرف دیگر به دلیل ستم فراوانی که در طول این سالها در حق مردم ما شده، چه از نظر اقتصادی، چه فرهنگی و سیاسی، بالاجبار خیلیها به مسکو و سایر شهرهای روسیه مهاجرت کردهاند و شهروند روسیه شدهاند. بنابراین ما زبان و فرهنگ روسی را درونی کردهایم و از این نظر روسی شدهایم اما همچنان زبان، دین، مذهب و آداب و رسوم ایرانی خود را هم حفظ کردهایم و درست به همین دلیل در روسیه ما را ایرانی میشناسند.
من دو روز پیش با یکی از مقامات بلندپایه روسیه دیدار داشتم که خیلی هم مفصل صحبت کردیم. ایشان حرفی را که من از مدتها پیش میزدم به شکل دیگری به من گفتند و آن اینکه تالشها میتوانند بین دو دولت و دو امپراطوری بزرگ ایران و روسیه نقش پل را بازی کنند.
روسیه و ایران هر دو دولتهای بزرگی هستند هرچند هیچ کشوری در جهان سابقه و تجربه حکمرانی ایران را ندارد و ما تالشها مثل هر ایرانی دیگری مفتخریم که اجداد ما هم در تأسیس و تقویت این امپراطوری بزرگ، نقش داشتهاند.
بنابراین پاسخ سؤال شما این است که بله، در روسیه ما را به عنوان ایرانی میشناسند. در همین گفتوگو که اشاره کردم، به من گفتند ما به شما تالشها اعتماد داریم همچنانکه ایران هم به شما اعتماد دارد. گفتند تازه به عمق حرف شما پی بردهایم که ایران تا چه اندازه حسن نیت دارد و چه دوست معتمدی میتواند باشد، گذر زمان و حوادث این را به ما نشان داد.
از این منظر وقتی به جلسه بزرگداشت مرحوم همتزاده دعوت شدم، مثل یک شهروند روسیه و مثل یک تالش ایرانی حضور پیدا کردم. همه تالشهای روسیه این نقش را برای خود قائلند. ما همچنان به عنوان یک پل برای هرچه نزدیکتر شدن این دو کشور تلاش خواهیم کرد. حرف جناب شعبانوف کاملاً درست است و من زیر حرف ایشان را امضا میکنم.