سپندارمذگان یکی از کهنترین جشنهای ایرانی است که با معنایی عمیق از عشق، زمین و زن در تاریخ ایران باستان شکل گرفته و زمان دقیق و داستان آن هنوز برای بسیاری جذاب و پرسشبرانگیز است.
هر ملت، آیینها و جشنهایی دارد که بخشی از هویت فرهنگی آن ملت محسوب میشود. در میان جشنهای باستانی ایرانیان، جشن سپندارمذگان جایگاهی ویژه دارد؛ روزی که از آن به عنوان روز زن ایرانی سپندارمذگان و روز عشق ایرانیان یاد میشود.
فلسفه نامگذاری روز عشق این است که در ایران باستان هر ماه ۳۰ روز داشت و به هر یک از روزهای این ماهها نام مشخصی اختصاص داده شده بود. برای مثال، روز اول به نام “اهورا مزدا”، روز دوم “بهمن” (نماد سلامت و اندیشه) که از صفات خداوند است، و روز سوم “اردیبهشت” (بهترین راستی و پاکی) که نیز از ویژگیهای الهی به شمار میرود، نامگذاری شده بود. روز چهارم “شهریور” (شاهی و فرمانروایی آرمانی) که خاص خداوند است، و روز پنجم به “سپندار مز” تعلق داشت. سپندار مز لقب ملی زمین است و به معنای گستراننده، مقدس، و فروتن به کار میرود.
زمین به عنوان نمادی از عشق، با تواضع و محبت به همه موجودات عشق میورزد و زشت و زیبا را یکسان میبیند، مانند مادری که در آغوش پر مهر خود همه را نگه میدارد. به همین دلیل، در فرهنگ باستان، روز سپندار مز به عنوان نماد عشق شناخته میشد.