اقتصاد۲۴– با گذشت یک هفته از ارسال پاسخ مکتوب ایران به متن پیشنهادی اتحادیه اروپا، هنوز جوابی روشن و رسمی به تأیید یا رد آن داده نشده است. آنگونه که مقامات آمریکایی گفتهاند، هنوز بحث و بررسی بر سر آنچه ایران در پاسخ مکتوب طرح کرده است، ادامه دارد. شنبه جاری یک سخنگوی وزارت خارجه آمریکا در گفتگو با شبکه الجزیره تأکید کرده بود اگر ایران آماده بازگشت به توافق هستهای ۲۰۱۵ باشد، این کشور نیز آماده انجام همین کار خواهد بود. «ما پاسخ ایران به پیشنهاد نهایی اتحادیه اروپا برای احیای برجام را دریافت کردهایم و در حال بررسی آن هستیم». این سخنگوی وزارت خارجه آمریکا خاطرنشان کرد: «واشنگتن تماسهای منظم و گفتگوهای ویژهای با اتحادیه اروپا دارد. البته گزارشهای منتشرشده مبنی بر دادن امتیازهای جدید به ایران برای بازگشت به برجام مطلقا نادرست است».
این در حالی است که با رصد موضعگیری منابع غیررسمی اروپایی و آمریکایی در ساعات ابتدایی دریافت پاسخ ایران در همان سهشنبه گذشته، واکنشها به قدری مثبت بود که این انتظار وجود داشت در کمترین زمان ممکن شاهد حصول توافق باشیم. حال با گذشت هفت روز هنوز فضای ابهام بر سرنوشت برجام حاکم است. در این بین، الجزیره در واپسین ساعات شنبه از اعلام توافق گفت.
این شبکه قطری به نقل از منابع خود با ادعای اینکه «بهزودی توافقی برای احیای برجام اعلام میشود»، گزارش داد این توافق احیای برجام در چهار مرحله و طی دو دوره دوماهه اجرا خواهد شد. اما به فاصله چند ساعت بعد آکسیوس گزارش داد حصول توافق قریبالوقوع نیست. این پایگاه خبری – تحلیلی در گزارش خود به نقل از مقامات آمریکایی عنوان کرد کاخ سفید در روزهای اخیر به صهیونیستها اطمینان داده که در مذاکرات برجامی هیچ امتیاز جدیدی به ایران داده نشده است؛ بنابراین نمیتوان به حصول توافق در کوتاهمدت خوشبین بود.
با وجود این اخبار ضدونقیص، بازار ارز کماکان در فضای روانی مثبت ناشی از ارسال پاسخ ایران به امید حصول توافق و احیای برجام حرکت میکند؛ کمااینکه در سیر نزولی قیمتها، روز گذشته دلار در بازار آزاد وارد کانال ۲۸ هزار تومانی شد. البته در این بین برخی کارشناسان این گزاره را هم مطرح میکنند که احتمالا دولت و بانک مرکزی به دنبال سوءاستفاده از اتمسفر هیجانی بازار، کاهش بیشتر قیمتها و درنهایت جمعکردن اسکناس دلاری با کمترین نرخ است، بدون آنکه خبری از احیای برجام و حصول توافق باشد.
مؤید این نکته را هم به سابقهداربودن اخبار غیرواقعی در بازار با هدف مدیریت ارزی گره میزنند؛ همچنان که دولت سیزدهم در مقاطعی از آزادشدن بخشی از اموال بلوکهشده جمهوری اسلامی در بانکهای کرهجنوبی یا پرداخت بدهیهای عراق به ایران خبر داده بود که درنهایت هیچکدام از آنها رنگ واقعیت به خود نگرفت. به موازات آنچه مطرح شد، بدون شک بهتعویقافتادن هرچه بیشتر پاسخ نهایی اروپاییها و علیالخصوص ایالات متحده در قالب یک سیگنال تأخیری دوباره میتواند فضای منفی روانی را به بازار تزریق کند. حال سؤالی که مطرح میشود این است که بازار تا چه زمانی به این سیگنالها واکنش مثبت نشان میدهد و کماکان شاهد افول قیمتها هستیم؟
ابراهیم رزاقی، اقتصاددان، در گفتوگویی که با «شرق» داشت، تصریح کرد: «آنچه فعلا در بازار شاهد آن هستیم، به فضای روانی ناشی از ارسال پاسخ مکتوب تهران به متن پیشنویس اتحادیه اروپا بازمیگردد؛ یعنی از دوشنبه هفته گذشته تاکنون جامعه سیاسی و اقتصادی در یک وضعیت روانی قرار دارد و به تبع آن بازار هم در یک شرایط روانی و البته مثبت قرار دارد».
این استاد دانشگاه در ادامه به تعریف اقتضائات فضای روانی میپردازد و به «شرق» میگوید: «اساسا فضای روانی یک فضای کاملا شکننده، نسبی و البته زودگذر است که با کوچکترین اتفاق، خبر، شائبه و گمانهزنی داخلی، منطقهای و بینالمللی میتواند دچار تغییر و نوسانات شدید شود؛ بنابراین نمیتوان به تداوم کاهش قیمتها در بازار سکه، طلا، ارز، خودرو و… با قاطعیت نگاه کرد؛ کمااینکه نمیتوان گفت در یک وضعیت کاملا عکس، بازار در یک فضای منفی تا کجا پیش خواهد رفت؟ آنچه فعلا مطرح است، به چشمانتظاری برای پاسخ اروپاییها و آمریکا بازمیگردد».