اقتصاد۲۴– «خواستههای ایران برحق است، اما آمریکاییها تعلل میکنند. ایران آماده امضای توافق است و بدانید که اروپاییها با توجه به نیازشان به گاز، به توافق هستهای بیشتر نیاز دارند. ایران نفت و گاز خود را میفروشد و توان دستیابی به منابع مالی را دارد. هر چقدر توافق به تاخیر بیفتد مشکلات اروپا که با نزدیک شدن فصل زمستان به گاز نیاز دارد، زیادتر خواهد شد. بایدن ضعیف است و قبل از انتخابات میان دورهای از مشکلات داخلی و اقتصادی رنج میبرد.» اینها گفتههای محمد مرندی، مشاور تیم مذاکره کننده هستهای دولت رئیسی در مصاحبه با شبکه المیادین در واکنش به بیانیه شنبه هفته جاری تروئکای اروپا بود که نشان میدهد کماکان برخی از بدنه دولت سیزدهم و جریان فکری همسو با آن دلخوش به پاییز و زمستان سرد پیش رو برای اروپا هستند.
پیشتر مرندی در ۲۸ مرداد و در پی گفت وگوی تلفنی بوریس جانسون، نخست وزیر سابق انگلیس، امانوئل ماکرون، رئیس جمهور فرانسه، اولاف شولتز، صدر اعظم آلمان با جو بایدن، رئیس جمهور آمریکا پیرامون برجام نوشت: «زمستان دارد میآید».
به موازاتش مشاور رسانهای تیم مذاکره کننده هستهای در توییت دیگری در ۱۳ شهریور بیان داشته بود: «ایران صبور خواهد بود. ایالات متحده در زمان اوباما به طور سیستماتیک توافق را نقض کرد و در زمان ترامپ/بایدن حداکثر فشار را علیه شهروندان بی گناه اعمال کرد. از این رو، ایران ابهامات یا خلأهای متن را نمیپذیرد. زمستان نزدیک است و اتحادیه اروپا با بحران انرژی فلج کننده مواجه است.» مرندی در ۲۴ اردیبهشت طی گفتوگویی با اسپوتنیک اظهار عقیده کرد که «امریکا و اروپا به خاطر بحران انرژی، نیاز مبرمی به توافق با ایران دارند.»
این گفتهها و نوشتههای مرندی علاوه بر ادعای برخی رسانهها طیف رادیکال در داخل پیرامون تاثیر پاییز و زمستان سخت اروپا بر انعطاف غربیها برای پذیرش توافق مبتنی بر شروط ایران است. کما اینکهکیهان در ۵ شهریور نوشت: «دو ماه! فقط دو ماه دیگر اگر اوضاع به همین شکل ادامه یابد، اوضاع زمین تا آسمان تغییر خواهد کرد.» روزنامه ایران که ارگان دولت است، در ۱۴ شهریور سرمقالهای با عنوان «زمستان غرب را سر عقل خواهد آورد»، منتشر کرد.
بر خلاف این ادعاها تا اینجای کار به نظر میرسد هر روز که به پاییز و زمستان سخت در اروپا نزدیک میشویم به جای تعدیل قاره سبز در مواضع برجامی شاهد تندتر شدن دیدگاه آنان در خصوص رفتار تهران در مذاکرات هستیم. این نکته نشان میدهد اروپا اگرچه در شرایط مساعد برای تامین انرژی قرار ندارد، اما در اولویت بندی خود قرار نیست نیاز به انرژی را فدای حصول توافقی کند که مبتنی با خواستههای ایران است.
در مقابل آنچه که تیم رئیسی و جریان همسو با او در خصوص پاییز و زمستان سرد و تاثیرش بر احیای برجام تصور کرده اند به نظر میرسد واقعیتهای میدانی نافی این دیدگاه است، کما اینکه نیویورک تایمز در مطلبی به قلم استیو ارلانگر و استنلی رید نوشت: «در حالی که روسیه به اروپا برای تامین گاز طبیعی فشار میآورد و اروپا آماده تحریم نفت روسیه است، برخی به دنبال کمک از ایران هستند. این البته در صورتی است که تهران و واشنگتن با احیای توافق هستهای ۲۰۱۵ موافقت کنند و تحریمهای اقتصادی سختگیرانه علیه ایران را لغو کنند که توانایی این کشور برای صادرات انرژی را محدود کرده است. اما حتی اگر فردا توافقی حاصل شود، اجرای آن پیچیده و مرحلهای خواهد بود و احتمالاً چند ماه طول میکشد تا تحریمها علیه ایران لغو شود.»
به گفته کارشناسان، ممکن است تاثیر اولیه بر بازار نفت در حد مُسَکن باشد، اما به گفته تحلیلگران حوزه انرژی، عرضه نفت از سوی ایران برای کاهش قیمت جهانی در زمستان امسال، دیر خواهد بود. در ادامه این مطلب آمده است: «برای اروپا، مشکل واقعی نفت نیست. روسیه از فروش گاز طبیعی به کشورهای اروپایی خودداری کرده و آنها در تلاش برای تامین آن از جاهای دیگر هستند. در حالی که ایران گاز طبیعی زیادی دارد، بیشتر آن را در داخل کشور و برای خودروها مصرف کرده و در ضمن فاقد خطوط لوله به اروپا یا امکاناتی برای مایع سازی گاز طبیعی است.»