۱۴۰۴/۰۹/۰۳ ۱۰:۲۹
پرسش:
مکانیزم ماشه فعال شد و قیمت دلار و طلا در حال رکوردشکنی افسانهای است. برخی معتقدند مکانیسم ماشه تأثیر مستقیمی بر سفره مردم دارد و گروهی از دولتمردان و کارشناسان بهشدت این قضیه را انکار میکنند. حقیقت چیست؟ آیا مکانیسم ماشه تأثیر مستقیمی بر سفره مردم دارد یا خیر، اگر تأثیری ندارد افزایش قیمت دلار چگونه قابل توجیه است؟
پرسش:
پاسخ:
مکانیسم ماشه یا اسنپبک (Snapback Mechanism) سازوکاری در چارچوب برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) بود که در جریان مذاکرات هستهای ایران، قدرتهای جهانی (گروه ۱+۵) برای اطمینان از اجرای تعهدات ایران، آن را طراحی کردند. بر اساس قطعنامه ۲۲۳۱، اگر یکی از طرفهای توافق ادعا کند که ایران به تعهداتش عمل نکرده است، میتواند اطلاعیهای به شورای امنیت ارائه دهد. در این صورت شورای امنیت سازمان ملل، ۳۰ روز فرصت دارد تا با رأیگیری، جلوی بازگشت تحریمها را بگیرد؛ امّا چون هر عضو دائم حق وتو دارد، عملاً هیچ کشوری نمیتواند مانع بازگشت خودکار تحریمها شود. ازاینرو، اصطلاح «ماشه» به مفهوم فعال شدن سریع و اجتنابناپذیر این فرایند است. این سازوکار با اقدام تروییکای اروپایی درنهایت در ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۵ فعال شد و 6 قطعنامه تحریمی علیه ایران را بازگرداند. به دنبال آن، قیمت دلار، طلا و کالاهای اساسی در بازار ایران در حال رکوردشکنی افسانهای است. اینجا برخی معتقدند مکانیسم ماشه تأثیر مستقیمی بر سفره مردم دارد و گروهی از دولتمردان و کارشناسان معتقدند اثر روانی دارد و تأثیر جدی در اقتصاد نخواهد داشت. حال سؤال این است که آیا مکانیسم ماشه تأثیر مستقیمی بر سفره مردم دارد یا خیر؟ اگر تأثیری ندارد افزایش قیمت دلار چگونه قابل توجیه است؟
۱. فعال شدن مکانیسم ماشه