اقتصاد ۲۴- محرک تغییر روند بازار علاوه بر بازگشت نرخ ارز، اعلام تصمیمات جدید سازمان بورس مبنی بر احیای دامنهنوسان مثبت و منفی ۵درصدی بود. به این ترتیب، پس از سه ماه اجرای دامنه نامتقارن که صرفا کاهش قابلتوجه نقدشوندگی معاملات را به دنبال داشت، شرایط از جهت دامنه نوسان به حالت قبلی بازمیگردد و حجم مبنا هم به نحو قابلملاحظهای تعدیل میشود؛ بنابراین بازار سهام فعالیت خود در هفتهجاری را در حالی پی میگیرد که زمینه افزایش نقدشوندگی و بازگشت تعادل پس از یک دوره تصمیمات محدودکننده فراهم شده است. در این میان، این امیدواری وجود دارد که با رفع تدریجی قفل معاملاتی در نیمی از نمادها که هنوز امکان اصلاح متناسب قیمت را نیافتهاند، زمینه بازیابی تعادل سهام ارزنده و کاهش سرایت فشارفروش به کلیت بازار فراهم شود.
بر اساس تئوری موسوم به «قورباغهپخته» در روانشناسی، هر فرآیند شدید وقتی بهصورت تدریجی روی دهد، آثار متفاوت با حالتی دارد که همان اتفاق به شکل فوری روی دهد. مرور روند بازار جهانی و واکنش سهام مرتبط در بورس تهران هم نشانههایی از تطابق با این نظریه در عرصه عملی دارد. محاسبه بر اساس شاخص وزنی قیمت موادخام موثر بر سودآوری شرکتهای بورس تهران نشان میدهد که این شاخص نسبت به فروردین۹۹، بیش از ۵/ ۲ برابرشده است. اگر هم مبنا را به قبل از شیوع کرونا یعنی ابتدای سال ۲۰۲۰ ببریم، شاخص مزبور رشد بیش از ۶۰ درصدی را به ثبت رسانده است. به این ترتیب، در حالی که تمرکز اصلی فعالان بازار سهام بر نرخ دلار قرار دارد، نرخهای جهانی بهعنوان عاملی با کارکرد مشابه در تعیین سودآوری شرکتهای بزرگ، جهش کمسابقهای را شاهد بودهاند. از این منظر، قیمت فروش شرکتهای کالایی در شرایط کنونی مشابه نرخ موثر دلار ۳۵ هزار تومانی با احتساب نرخهای جهانی در سطح قبل از شیوع ویروسکرونا است! از اینرو میتوان گفت روند قیمت کامودیتیها در سطح جهانی تا به اینجای کار نهتنها اثر افت ارز را خنثی کرده بلکه موجب رکوردشکنی نرخهای فروش برخی شرکتها نسبت به زمانی شده که ریال، کف ارزش خود در مهرماه سال گذشته را تجربه میکرد. بیتفاوتی نسبی خریداران سهام به این تحول بنیادی تاحدی میتواند به عدماطمینان از ثبات نرخهای جهانی در افق میانمدت مربوط باشد؛ بنابراین با گذشت زمان و اطمینان بیشتر از امکان تداوم قیمتهای فعلی فروش، جذابیت بنیادی سهام مرتبط بهطور نسبی افزایش خواهد یافت.