خزر آرامآرام در حال تغییر چهره است؛ تغییری که شاید در نگاه نخست فقط به شکل چند متر عقبنشینی آب از ساحل دیده شود، اما پشت همین فاصله کوچک، زنجیرهای از اتفاقهای بزرگتر در جریان است.
خزر آرامآرام در حال تغییر چهره است؛ تغییری که شاید در نگاه نخست فقط به شکل چند متر عقبنشینی آب از ساحل دیده شود، اما پشت همین فاصله کوچک، زنجیرهای از اتفاقهای بزرگتر در جریان است. گرمتر شدن هوا، افزایش تبخیر، تغییر الگوی بارش و کاهش رواناب رودخانهها، همگی بر تراز آبی این پهنه بسته اثر گذاشتهاند؛ دریایی که زندگی، اقتصاد و زیستبوم بخش بزرگی از شمال ایران به آن گره خورده است.
تغییر اقلیم اما تنها یک عدد روی نمودار دما یا بارش نیست؛ اثر آن را میتوان در زیستگاههایی دید که کوچکتر میشوند، تالابهایی که آب کمتری دریافت میکنند و گونههایی که با تغییر شرایط زیست خود مواجه شدهاند. هر چه هوا گرمتر و تبخیر بیشتر شود و در مقابل آب کمتری از رودخانهها به خزر برسد، فشار بر این اکوسیستم حساس بیشتر میشود. در کنار این عوامل، برداشت آب، سدسازی و تخریب زیستگاه نیز بحران را پیچیدهتر کردهاند.
حالا نگرانی فقط درباره پایین رفتن سطح آب نیست؛ پای تغییر شکل سواحل، تهدید تالابها، فشار بر شیلات و بنادر و حتی آینده گردشگری شمال هم در میان است. اگر تغییر اقلیم با همین روند ادامه پیدا کند و همزمان مدیریت منابع آب اصلاح نشود، خزر ممکن است در سالهای آینده با چهرهای متفاوت از آنچه امروز میشناسیم روبهرو شود. برای بررسی ابعاد تغییرات اقلیمی و پیامدهای آن بر تراز آب خزر، اکوسیستمهای ساحلی، تنوع زیستی و آینده اقتصادی و زیست محیطی این پهنه آبی،
با دکتر شهربانو میرزاخانی، مدرس و پژوهشگر پسادکترای دانشگاه مازندران گفتوگو کردهایم.