زمان مناسب مصرف دارو تأثیر چشمگیری بر میزان جذب، اثربخشی و حتی ایمنی آن دارد. بررسیهای علمی نشان میدهد که وضعیت معده، ساعت زیستی و نوع دارو میتواند تفاوت جدی در عملکرد دارو ایجاد کند.
پژوهشها نشان میدهد که حضور یا عدم حضور غذا در معده میتواند pH، سرعت تخلیه معده و میزان دسترسی زیستی داروها را تغییر دهد. این موضوع بهویژه برای داروهایی که جذب حساسی دارند اهمیت زیادی پیدا میکند و در عمل باعث میشود تعیین زمان مناسب مصرف، به یک چالش جدی تبدیل شود.
در چنین شرایطی، «کرونوتراپی» یا زماندرمانی با تکیه بر ریتم شبانهروزی بدن، رویکردی علمی برای افزایش اثربخشی داروها ارائه میدهد.
مطالعات متعدد نشان دادهاند که هماهنگ کردن زمان مصرف دارو با ویژگیهای زیستی فردی، از جمله الگوی خواب و بیداری، میتواند خطر بیماریهای قلبی و عروقی را کاهش دهد. هنگامی که دارو برخلاف الگوی زیستی مصرف میشود، کارایی آن کاهش مییابد و احتمال بروز عوارض افزایش پیدا میکند.
در مقابل، استاتینهای طولانیاثر مانند آتورواستاتین که با نام لیپیتور نیز شناخته میشود، نیمهعمری تا حدود ۱۹ ساعت دارد. بنابراین بیمار میتواند زمان مصرف را با توجه به برنامه زندگی خود انتخاب کند.
داروهای فشار خون در میان پرمصرفترین داروها هستند. پژوهشگران دانشگاه داندی انگلیس نشان دادهاند که «کرونوتایپ» یا الگوی خواب و بیداری فرد میتواند در میزان اثر دارو مؤثر باشد. افراد سحرخیز، اگر داروی فشار خون را صبح مصرف کنند، کاهش خطر حمله قلبی را تجربه خواهند کرد.
اما مصرف آن در ساعات نامتناسب با الگوی زیستی، میتواند اثر درمانی را کاهش دهد. برخی داروها مانند مهارکنندههای ACE ممکن است در دوز اول باعث سرگیجه شوند، زیرا عروق را گشاد میکنند. به همین دلیل معمولاً توصیه میشود نخستین دوز پیش از خواب مصرف شود.
بتابلوکرها نیز چنین اثری دارند و اغلب آغاز مصرف آنها در شب پیشنهاد میشود تا بیمار کمترین ناراحتی را تجربه کند.