اقتصاد۲۴- حسین موسویان، مذاکره کننده ارشد هستهای سابق ایران؛ خبر عادی سازی روابط ایران و عربستان برای ناظران بین المللی تعجب آور بود. دشمنی بین رقبای خاورمیانه از پایدارترین و خطرناکترین دشمنیها در منطقه بوده است. توافق ماه جاری پس از دو سال مذاکره بین ریاض و تهران در بغداد حاصل شد و “شی جین پینگ” رئیس جمهور چین نقش مهمی در انعقاد توافق در پکن ایفا کرد. به عنوان بخشی از بیانیه سه جانبه متعاقب آن عربستان سعودی و ایران توافق کردند که توافق نامه همکاری امنیتی در سال ۲۰۰۱ و قرارداد ۱۹۹۸ را برای تقویت روابط اقتصادی، فرهنگی و فناوری اجرا کنند.
به گزارش فرارو به نقل از میدل ایست آی، این تعهد بر اساس توافقی است که دو کشور در اواسط دهه ۱۹۹۰ میلادی به عمل آوردند و تا سال ۲۰۰۵ میلادی به قوت خود باقی ماند. من در دوره “هاشمی رفسنجانی” رئیس جمهور وقت در تیم مذاکره با سعودیها حضور داشتم. همان گونه که در کتاب تازه ام با عنوان “ساختار جدیدی برای امنیت، صلح و همکاری در خلیج فارس” توضیح داده ام هاشمی رفسنجانی و شاهزاده “عبدالله بن عبدالعزیز آل سعود” ولیعهد وقت عربستان سعودی برای احیای روابط به توافق رسیدند. من از طرف هاشمی رفسنجانی به عنوان فرستاده ویژه او مامور شدم تا با ولیعهد مذاکره کنم. در طول چهار شب طولانی در عمارت عبدالله در جده با یکدیگر بحث کردیم و در نهایت بر سر یک برنامه عمل به توافق رسیدیم. سپس من و پسر هاشمی رفسنجانی با ملک فهد ملاقات کردیم و او این توافق را تایید کرد.
پس از بازگشت به ایران این قرارداد مورد تایید هاشمی رفسنجانی و مقام عالی رهبری ایران نیز قرار گرفت. این توافق در دوره ریاست جمهوری خاتمی به طور کامل اجرا شد. یکی از مقامهای بلندپایه سعودی به من گفت که خاتمی نیز ادامه دهنده سیاستهای هاشمی رفسنجانی بوده و ریاض چنین برداشتی دارد. در سال ۱۹۹۷ میلادی عبدالله به تهران سفر کرد و پس از آن قراردادهای همکاری و امنیتی به امضا رسید.
در مذاکرات من با عبدالله مسائل امنیتی دغدغه اصلی بود. ریاض نگران صدور تشیع و حمایت ایران از اقلیت شیعه عربستان سعودی و تظاهرات زائران ایرانی بود که امنیت مراسم سالانه حج را تهدید میکرد. تهران به نوبه خود نگران حمایت عربستان از اقلیت سنی در ایران و گسترش بنیادگرایی وهابی بود. پیمان امنیتی دوجانبه نگرانیها را در هر دو دولت در مورد دخالت در امور داخلی یکدیگر کاهش داد.
متاسفانه پس از روی کار آمدن “محمود احمدی نژاد” در آگوست ۲۰۰۵ میلادی توافقها از بین رفت. ایران برنامه غنیسازی هستهای خود را از سر گرفت شورای امنیت سازمان ملل قطعنامههایی را برای تحریم ایران تصویب کرد و عبدالله پادشاه کنونی عربستان سعودی مکررا از ایالات متحده خواست که “سر مار (ایران) را قطع کند” و منظور او حمله نظامی برای نابودسازی تاسیسات هستهای ایران بود.
سپس در ژانویه ۲۰۱۶ میلادی عربستان سعودی یک روحانی برجسته شیعه به نام شیخ “نمر النمر” را به همراه ۴۶ مخالف شیعه دیگر اعدام کرد. اعدام نمر باعث اعتراضات مقابل سفارت عربستان سعودی در تهران شد.
جنگ نیابتی بین ایران و عربستان سعودی در یمن تشدید شد، زیرا انصارالله از پهپاد و موشک برای حمله به تاسیسات نفتی عربستان سعودی استفاده کرد. هم چنین، ایران از بشار اسد رئیس جمهور سوریه در برابر تلاشهای داخلی و خارجی برای سرنگونی او حمایت کرد. تلاشهای اسد برای عادی سازی رژیم اش در سال گذشته پیشرفت قابل توجهی داشته است.
در همین حال، عربستان سعودی از تصمیم “دونالد ترامپ” رئیس جمهور سابق ایالات متحده برای خروج از توافق هستهای ایران استقبال کرد و از بازگرداندن تحریمهای اقتصادی علیه ایران حمایت نمود.
کارزار فشار حداکثری و تحریمهای ترامپ علیه ایران ویرانگر بوده است. مردم عادی ایران با قیمتهای سرسام آور و کاهش ارزش شدید ارز مواجه شده اند. پاییز سال گذشته پس از مرگ مهسا امینی در بازداشت پلیس موجی از اعتراضات ضد دولتی کشور را فرا گرفت. دولت ایران با تقویت ائتلاف نظامی و سیاسی خود با روسیه واکنش نشان داد همان طور که در بحبوحه تهاجم این کشور به اوکراین، ایران به روسهی پهپاد ارائه کرده بود.