اقتصاد۲۴– بلاتکلیفی درباره توافق بین المللی سال ۲۰۱۵ که برنامه هستهای ایران را محدود میکند، چشم انداز امنیت و ثبات بیشتر در خاورمیانه با یا بدون توافق را تار کرده است. بی شک، شرایط برای منطقه با احیای توافقی که ایالات متحده در سال ۲۰۱۸ از آن خارج شد، خیلی بهتر از نبود توافق است. اگر جوزپ بورل، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، درست گفته باشد، احتمال حصول دستیابی به توافق در آینده نزدیک وجود دارد. جان کربی، سخنگوی شورای امنیت ملی ایالات متحده، نیز از «خوش بینی محتاطانه» ایالات متحده سخن گفته است. با این حال، از توافق هم نمیشود انتظار معجزه داشت.
به گزارش میدل ایست نیوز، با اطمینان میتوان تصور کرد که جنگ پنهان بین اسرائیل که به شدت مخالف احیای برجام است، با ایران، صرف نظر از اینکه ایران و ایالات متحده دوباره به توافق متعهد شوند، ادامه خواهد یافت. این جنگ نه تنها در خاک و فضای سایبری ایران و اسرائیل، بلکه در سایر بخشهای خاورمیانه از جمله سوریه، عراق، لبنان، غزه و احتمالا یمن در جریان است.
اکثر رهبران و مقامات ارشد دولت کنونی اسرائیل بر این باورند که اگرچه دستیابی ایران به تسلیحات هستهای چالشهای امنیتی بسیار جدی ایجاد میکند، اما اسرائیل یک قدرت منطقهای با طیف وسیعی از گزینهها از جمله گزینه هستهای برای مقابله با چنین چالشهایی است. اسرائیل هرگز به داشتن سلاح هستهای اعتراف نکرده و عضوی از معاهده منع گسترش تسلیحات هستهای (ان. پی. تی) نیست.
کشورهای حاشیه خلیج فارس نیز مانند اسرائیل نگران این مساله هستند که توافق در بهترین حالت، پیشرفت ایران را به سمت تبدیل شدن به یک قدرت هستهای کند میکند و تاثیری بر فعالیتهای منطقهای ایران نخواهد داشت. ایران از پرداختن به دیگر موضوعات در مذاکرات هستهای امتناع میکند، اما رسیدگی به مسائل هستهای در بحث گستردهتر درباره امنیت منطقه غیرممکن نیست. چنین مباحثاتی باید همه طرفها از جمله اسرائیل و ترکیه را دربرگیرد و به طور بالقوه با امنیت در شرق مدیترانه، قفقاز و جنوب آسیا مرتبط باشد. آنچه سبب میشود برجام تاثیر چندانی بر شرایط منطقه نداشته باشد، همین عدم اطمینان درباره دوام کاهش تنشها در خاورمیانه بین اسرائیل، کشورهای خلیج فارس، مصر، ترکیه و ایران است.
نشانههای شکنندگی برخی از این روابط را میتوان در پیشرفت کند تلاشها برای تجدید روابط بین عربستان سعودی و ایران، ترکیه و مصر، تفاوتها و رقابتهای بین بازیگران مختلف خاورمیانه از جمله ترکیه، اسرائیل و ایران، امارات متحده عربی و قطر و شرایط در افغانستان، سوریه، یمن، لیبی و کردستان عراق مشاهده کرد.
بیشتر بخوانید: وقتی اقتصاد فریاد زد و سیاست نشنید / اقتصاددانان از چه زمانی درباره شکاف اجتماعی و بحران اقتصادی هشدار داده اند؟