اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه با حضور در خبرگزاری میزان از تحریریه این خبرگزاری بازدید کرد و در جریان فعالیتهای خبرگزاری میزان قرار گرفت.
سخنگوی وزرت امور خارجه در ادامه طی نشستی با خبرنگاران حوزه سیاست خارجی و روابط بینالملل خبرگزاری میزان، به پرسشهای آنها راجع به برخی موضوعهای مهم سیاست خارجی پاسخ گفت.
بقایی در ابتدای این گفتوگو با بیان اینکه خبرگزاری میزان با توجه به جایگاه و نقشی که بهعنوان بخش خبررسانی یک قوه یعنی قوه قضاییه برعهده دارد، توانسته است نقش مهمی در ارتقای دانش و سواد حقوق بشری، حقوقی و حتی حقوق بینالمللی جامعه ایفا کند، گفت: این ارزشمند است و شاید کمتر رسانهای بتواند این کار را مانند خبرگزاری میزان انجام دهد؛ کار خبرگزاری میزان فراتر از رسالت خبررسانی است و در بحثهای حقوق بینالملل اعم از حقوق بشردوستانه، حقوق بشر، حقوق تجارت، حقوق فضا، حقوق دریاها، … با وزارت خارجه اشتراک کاری دارد، زیرا در سطح بینالمللی یکی از ابزارها و تولیدهای دیپلماتها و دیپلماسی همین قواعد و مقررات حقوقی بینالمللی است؛ از این رو فکر میکنم در بسیاری از موارد وزارت امور خارجه و مجموعه خبرگزاری میزان از حیث تولید محتواهای مرتبط با حقوق و قوانین مختلف چه داخلی و چه بینالمللی همپوشانیهایی داشته باشند.
وی همچنین گفت: ضمن اینکه خبرگزاری میزان میتواند برای تبیین مواضع جمهوری اسلامی ایران در حوزه بینالمللی بسیار مفید و موثر باشد؛ از جمیع جهات خبرگزاری میزان میتواند رسانهای کمک کار، همراه و همکار با وزارت امور خارجه بهویژه در حوزه مباحث مرتبط با حقوق بینالملل باشد.
قطعنامههای ضدایرانی بسیار نامطلوب است و در عین حال موضوع جدیدی نیست؛ این بحث از سالها قبل، هم در مجمع عمومی سازمان ملل و هم در شورای حقوق بشر مطرح بوده و ریشه بحث هم سیاسی است؛ هیچ کشوری نمیتواند ادعا کند که کارنامه حقوق بشری بیعیب و نقصی دارد، یعنی نمیتوان کشوری را یافت که ادعا داشته باشد بهصورت صددرصد موازین و معیارهای حقوق بشری را رعایت میکند.
ایران یکی از کشورهایی است که هدف هجمههای حقوق بشری بوده است، هم در شورای حقوق بشر و هم در مجمع عمومی سازمان ملل؛ کشورهای اروپایی هم برای خود بهصورت مجزا قطعنامههایی را در مورد وضعیت حقوق بشر کشورهای مختلف صادر میکنند، اما در سطح سازمان ملل اگر نگاهی به بانیان قطعنامههای ضد ایرانی بیندازید، متوجه میشوید که منظور و مقصود این قطعنامهها کاملا سیاسی است؛ یکی از طرفهایی که پای ثابت این قطعنامههاست، رژیم صهیونیستی است؛ علاوه بر این، انگلیس، کانادا و آمریکا از بانیان اصلی قطعنامههای ضدایرانی هستند، اما پرسشی که اینجا مطرح میشود این است که آیا آنها واقعا نگران نقض حقوق بشر در ایران هستند؟ طرفهایی که از آنها نام برده شد همگی خود در جایگاه متهم قرار دارند؛ واضحترین شکل نقض حقوق بشر ازسوی این کشورها همین تحریمهایی است که علیه ملت ایران اعمال میکنند؛ مصداقهای مختلف نقض حقوق بشر، ازجمله نقض حق بر سلامت و حق بر حیات نتیجه تحریمهای غیرقانونی آمریکا و حامیانش است؛ در شورای حقوق بشر هم همین کشورها بانی اصلی قطعنامهها علیه ایران میشوند.
کاری که ما البته با کمک دیگر دستگاهها بهویژه ستاد حقوق بشر قوه قضاییه میتوانیم انجام دهیم، بحث تبیین است؛ به این معنی که ما نشان دهیم واقعا این گزارشها مغرضانه است و بخش عمده آن تعمیم یک یا چند مورد خاص به کلیت کارنامه حقوق بشری کشور است و در بسیاری از موارد هم منابع و مراجعی که این گزارشها و یا ادعاها را تولید کردند، موثق نیستند؛ ضمن اینکه همیشه تاکید داشتهایم که خود را ملتزم و موظف به رعایت و ارتقای حقوق بشر در ابعاد مختلف میدانیم و این تعهدی است که هم طبق قانون اساسی بر عهده دولت و حاکمیت است و هم بهعنوان یک کشور مسلمان بخشی از مبانی دینی و اعتقادی و هم بخشی از فرهنگ ما را تشکیل میدهد؛ لذا فارغ از اینکه این قطعنامهها با چه نیتی صادر میشود که مشخص است با نیت اعمال فشار سیاسی است؛ بنده معتقدم که این فشارها نباید ما را از یک موضوع مهم منحرف کند و آن این است که ما خود را متعهد و ملتزم به رعایت و ارتقای حقوق بشر بدانیم.
شما از هر مسئولی در جمهوری اسلامی ایران این پرسش را داشته باشید قطعا با این موضوع موافق خواهد بود که احترام به حقوق بشر و ارتقای کرامت انسانی یک وظیفه و مسئولیت است، یعنی همه باید برای تبدیل اصل احترام و رعایت حقوق بشر به یک گفتمان غالب تلاش کنیم، فارغ از اینکه طرفهای خارجی تلاش دارند که از موضوع حقوق بشر استفاده ابزاری برای اعمال فشار سیاسی داشته باشند؛ این رویکرد آنها نباید توجه و تمرکز ما را از اهمیت موضوع حقوق بشر منحرف کند.
پرسش: در سالهای اخیر شاهد بودیم که ۲ اتهام تلاش برای اقدام تروریستی و همچنین دور زدن تحریمها باعث بازداشت شهروندان ایرانی در کشورهای مختلف میشود که نمونههای اخیر آن محمدرضا نوری و ۲ شهروند ایرانی دیگر هستند که بهتازگی ازسوی وزارت دادگستری آمریکا به اتهامهای یادشده بازداشت شدهاند؛ در این رابطه وزارت امور خارجه چه اقدامی میتواند برای جلوگیری از تداوم روندِ اتهامهای واهی علیه شهروندان ایرانی و همینطور برای رهایی آنها از این نوع گرفتاریهایی که ایجاد میشود، انجام دهد؟
در حالی که تحریمهای یکجانبه مبنا و مشروعیت قانونی و بینالمللی ندارند، خیلی از موارد اتهامی که در سالهای اخیر علیه اتباع ایرانی مطرح شدهاند، اتهام دور زدن تحریمهای یکجانبه است؛ این تحریمهای یکجانبه خود مبنا و مشروعیت قانونی و بینالمللی ندارد؛ یک کشوری بنا به ملاحظات سیاسی خود مجموعه تحریمهایی را علیه یک کشور دیگر وضع میکند؛ ادبیات موضوع در سالهای اخیر با حضور گزارشگر اقدامهای قهرآمیز یکجانبه در سطح شورای حقوق بشر متحول شده و نظر غالب این است که این نوع تحریمها به جهت اینکه مغایر با مجموعهای از حقوق و آزادیهای بنیادین بشری است، مشروعیت ندارد؛ لذا اینکه کشورها با استناد به اینکه اتباع کشورهای دیگر تلاش برای دورزدن تحریمها کردهاند، این افراد را به دام بیندازند و برای آنها پروندهسازی کنند مبنا و مشروعیت حقوقی بینالمللی ندارد و اگر مرجع صالحی در سطح بینالمللی وجود میداشت، قطعا میشد در این باره طرح دعوا کرد و مسئولیت بینالمللی این دولتها را مطرح کرد.
ما در مواردی که اتباع ایرانی در کشورهای دیگر بازداشت شده یا درخواست استردادشان مطرح شده است، با دولت محل موضوع را مطرح میکنیم و مسئولیتها و تعهدهای آنها طبق حقوق بینالملل را گوشزد میکنیم؛ علاوه بر این از مجاری رسمی با ارسال یادداشت به سفارتخانههایشان در تهران یا از طریق سفارتخانههای خودمان با وزارت خارجه محل، پیگیری کردیم.