۱۴۰۵/۰۴/۲۶ ۱۹:۵۰
پرسش:
در برخی از روایات نقل شده است که فرزندانتان را در هفتسالگی به نمازخواندن امر کنید و در دهسالگی [اگر در خواندن آن کوتاهی کردند] آنان را برای نماز تنبیه کنید؛ آیا چنین روایاتی واقعاً درست هستند و منظور از این تنبیهکردن در چه حدی است؟ چون اینکه بچهها را کتک بزنیم، بیشتر باعث دلزدگی آنها میشود.
پرسش:
پاسخ:
تربیت صحیح فرزندان در پرتو آموزههای دینی، یکی از حساسترین و سترگترین وظایف والدین است؛ چراکه پیوند میان تربیت اخلاقی و عبادات عملی، بستری بنیادین برای تعالی روح و سلامت جامعه محسوب میشود. «نماز» بهمثابۀ ستون اصلی دین، جایگاهی ویژه در نظام تربیتی اسلام دارد که از همان دوران کودکی با تکیه بر آموزشهای گامبهگام در جان کودک نهادینه میگردد؛ با وجود این، در بررسی متون روایی، مواجهه با برخی تعابیر دربارۀ برخورد با کودکان هنگام کوتاهی در انجام فرایض، موجب بروز پرسشها و چالشهای تربیتی و فقهی شده است. برخی از روایات از واژه «ضرب» یا «تنبیه» برای کودکان در سنین خاص (مانند دهسالگی) یاد کردهاند که این امر از یکسو با تصورات رایج از رحمت و شفقت معصومان علیهم السلام در برخورد با کودکان در تعارض به نظر میرسد؛ از سوی دیگر موجب نگرانی والدین در مورد تأثیرات روانی و احتمال دلزدگی کودک از دین میگردد. هدف از این نوشتار، تبیین دقیق و روشمند این روایات است؛ کوشیدهایم با بررسی صحت صدور این احادیث و بازخوانی آنها در سیاق کل نظام تربیتی اسلام، میان «ظاهرِ واژگان» و «مقصد و هدف اصلی معصومان علیهم السلام» پیوندی منطقی برقرار کنیم تا مشخص شود که منظور از تنبیه در این روایات، چه معنا و حد و مرزی دارد؟
الف) روایات تنبیه کودکان برای خواندن نماز