۱۴۰۴/۰۹/۱۷ ۱۱:۰۴
پرسش:
در آیۀ قرآن آمده است: «لا اکراه فی الدین»، یعنی هیچ زور و اجباری در پذیرش دین نیست؛ ولی از سوی دیگر در تاریخ صدر اسلام میخوانیم ممالک و کشورهایی که دین اسلام را به دعوت پیامبر نپذیرفتند، مورد حمله و هجوم سپاه اسلام قرار گرفتند تا تسلیم شدند و دین اسلام را پذیرفتند. آیا این قبیل جنگها و تهاجمها در منافات با آیۀ شریفه نیست؟
پرسش:
پاسخ:
اسلام دین فطرت، عقل، برهان، گفتگو و استدلال است. اساساً دین چون با روح و فکر انسان سروکار دارد و اساس و شالودهاش بر ایمان و یقین استوار است، اجباربردار نیست و راهى جز منطق و استدلال نمىتواند داشته باشد (۱)؛ حقیقتی که آیۀ «لا إِکْرَاهَ فِی الدِّینِ» (۲) بهروشنی بر آن دلالت دارد. با این حال، یکی از شبهههای رایج دربارۀ تعالیم اسلامی، ادعای ناسازگاری میان این آیه و جنگهای صدر اسلام است. پرسش این است که چگونه میتوان آیۀ نفی اجبار در دین را با جنگهایی که در صدر اسلام رخ دادند، سازگار دانست؟ این نوشتار میکوشد بهاختصار به این شبهه پاسخ دهد و نشان دهد که با درنظرگرفتن زمینهها، اهداف و قواعد حاکم بر آن رویدادهای تاریخی، هیچ منافاتی بین این دو وجود ندارد و جنگهای صدر اسلام نه برای «اجبار بر عقیده»، بلکه برای دفاع از جامعۀ نوپای مسلمانان و رفع فتنه و ستم بوده است.